نشریه محیط زیست طبیعی

نشریه محیط زیست طبیعی

بررسی قابلیت مناطق بیابانی اردکان به‌منظور دفع پسماند صنایع با استفاده از روش سلسله‌مراتبی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
محسن افتخاری پور 1
محمد جواد قانعی بافقی 2
مهدی تازه 2
محمد رضا فاضل پور عقدایی 3
1 گروه مدیریت و کنترل بیابان، دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران
2 گروه مهندسی طبیعت دانشکده کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه اردکان، اردکان، ایران
3 اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری یزد، یزد، ایران
10.22059/jne.2022.328232.2267
چکیده
با رشد جمعیت و گسترش شهرنشینی و به دنبال آن پیشرفت سریع صنعت، یکی از مهم­ترین موضوعاتی که در کنار مسائل و مشکلاتی محیط‌زیستی مدیران شهری را به‌خود مشغول ساخته است، مدیریت بهینة پسماندهای صنعتی می­ باشد. هدف از این مطالعه، بررسی قابلیت مناطق بیابانی به‌منظور دفع پسماند صنایع شهرستان اردکان است که در سال 1399 انجام شد. برای رسیدن به این هدف از روش تحلیل سلسله‌مراتبی استفاده شد. معیارهای انتخابی شامل ویژگی ­های خاک‌شناسی شامل درصد رس و درصد شن، زمین‌شناسی، کاربری اراضی، تراکم جمعیت، فاصله از منابع آب، فاصله از نواحی چهارگانه محیط­زیستی، فاصله از آبراهه، فاصله از جاده، سطح آب زیرزمینی، شیب و فاصله از گسل بود. پرسشنامه توسط 30 خبره تکمیل شد و از نرم‌افزار اکسپرت چویس استفاده شد. بعد از تعیین وزن معیارها، با استفاده از نرم افزار Arc GIS همپوشانی فازی لایه ­ها انجام شد. نتایج نشان داد که کاربری اراضی بیشترین وزن و سهم را در ارزیابی قابلیت اراضی جهت دفع پسماند دارد  وبه دنبال آن، معیار شیب، فاصله از منابع آب تراکم جمعیت و سطح تراز آب و خاک­شناسی به‌ترتیب بیشترین وزن­ها را به‌خود اختصاص داده­اند. در نهایت، نقشة قابلیت اراضی به پنج کلاس تقسیم شد. قسمتی از مناطق در غرب، محدوة کوچکی از مرکز و بخشی نواحی شرقی در مجموع به مساحت 769/21 کیلومتر مربع دارای بهترین پتانسیل جهت دفع پسماند می ­باشد که حدود 6 درصد از کل مساحت شهرستان اردکان را شامل می‌شود. نتایج نشان داد ویژگی­های خاص مناطق بیابانی مانند اراضی با پوشش ضیعف و بایر مهمترین ویژگی این مناطق در زمینة قابلیت دفع پسماند است و روش تحلیل سلسله‌مراتبی توأم با همپوشانی فازی می­ تواند مناطق مناسب برای دفع پسماند را در حد قابل قبول مشخص کند.
کلیدواژه‌ها
AHP
عضویت فازی
هم‌پوشانی فازی
روش گاما

عنوان مقاله English

Investigating the capability of Ardakan desert areas in order to dispose of industrial waste by hierarchical method abstract

نویسندگان English

Mohsen Eftekharipoor 1
Mohammad Javad Ghaneei-Bafghi 2
Mahdi Tazeh 2
Mohammad Reza Fazel Pour Aghdaei 3
1 Department of Desert Management and Control, Faculty of Agriculture and Natural Resources, Ardakan University, Ardakan , Iran
2 Department of Nature Engineering, Faculty of Agriculture and Natural Resources. Ardakan University. Ardakan. Iran
3 Department of Natural Resources and Watershed Management of Yazd, Yazd, Iran
چکیده English

With the growth of population and expansion of urbanization followed by the rapid development of industry, one of the most important issues that has occupied city managers is the optimal management of industerial waste. The aim of this study is to investigate the capability of desert areas to dispose of industrial waste in Ardakan city which was done in 2021. To achieve this goal, the method of hierarchical analysis was used. Selection criteria are soil characteristics including clay percentage and sand percentage, geology, land use, population density, distance from water sources, distance from four environmental zones, distance from waterway, distance from road, groundwater level, slope, and distance from fault. The questionnaire was completed by 30 experts and Expert Choice software was used. After determining the weights of the criteria, fuzzy overlap of the layers was performed using Arc GIS software. The results showed that land use has the highest weight and share in assessing the potential of land for waste disposal. After this, slope criteria, distance from water sources, population density and water level and soil science have the highest weights, respectively. Finally, the land capability map was divided into five classes. Spatial distribution of areas with very high potential for waste disposal showed that some areas in the west, a small part of the central areas and southeastern areas with a total area of 769.21 square kilometers have the best potential for waste disposal. These areas cover about 6% of the total area of ​​Ardakan city. The results showed that the specific characteristics of desert areas such as poorly covered and barren lands is the most important feature of these areas in terms of waste disposal and the method of hierarchical analysis with fuzzy overlap can determine suitable areas for waste disposal to an acceptable level.

کلیدواژه‌ها English

AHP
Fuzzy membership
Fuzzy overlap
Gamma method
Adinehvand, A., 2016. Spatial Analysis of Waste Disposal in Khorramabad, M.Sc. Thesis in Geography and Urban Planning, West Ilam Higher Education Institute. 168 p. (In Persian)
Bagchi, A. 2004. Design of landfills and integrated solid waste management, 3rd edition, John Wiley & Song, New Jersey 10(145), 302-316.
Bonham-Carter, G.F., Bonham-Carter, G., 1994. Geographic information systems for geoscientists: modelling with GIS (No. 13). Elsevier.‏ 398 p.
Donevska, K.R., Gorsevski, P.V., Jovanovski, M., Peševski, I., 2012. Regional non-hazardous landfill site selection by integrating fuzzy logic, AHP and geographic information systems. Environmental Earth Sciences 67(1), 121-131.
Eskandari, R., Hafezi Moqaddas, N., Ghasemi, H., 2011. Location of hazardous waste disposal using GIS and multivariate analysis in Central Iran, 7th Iranian Conference on Engineering Geology and Environment, Shahroud University of Technology. pp: 1-10. (In Persian)
Firoozi, M., Amanpour, S., Mohammadi, A., 2011. 'Emplacement burying of urban household wastes with GIS: A Case Study, lamerd City', Advanced Applied Geology 1(1), 104-112. (In Persian)
 Ghodsipoor, S.H., 2019. Analytical hierarchy prosess (AHP). Amirkabir universiuy Press, Tehran, 222 p.
Houshyar, H., 2017. Locating the optimal solid waste slandfill by using analytic hierarchy process (Case Study: City of Boukan) Journal of Geographical Space 17(57), 255-272. (In Persian)
Karimzadeh Motlagh, Z., Sayadi, M.H. 2015. Siting MSW landfills using MCE methodology in GIS environment (Case study: Birjand plain, Iran). Waste Management 46, 322-337.‏
Khaleghi, F., 2017. 'Site Selection for Municipal Solid Waste Landfills with by using of GIS & AHP; Mianeh, East Azarbaijan. Journal of Environmental Geology 11(38), 29-33. (In Persian)
Khiyabani, R., Shahinfar, H., Azarmi Arabshah, R., 2019. Location of solid municipal waste landfill using GIS (Case study of Osco city). Journal of Environmental Geology 12(43), 47-56. (In Persian)
Mehdi Nia, A., Behroush, M., 2016. Industrial Waste Management, Fourth Scientific Congress of New Horizons in the Field of Civil Engineering, Architecture, Culture and Urban Management of Iran. pp: 1-12 (In Persian).
Mirabadi, M., Hussein Abdi, A., 2017. Landfill locate in Bukan by Boolean logic and Analytical Hierarchy Process (AHP)', Journal of Environmental Science and Technology 19(1), 149-168. (In Persian)
Moeinaddini, M., Khorasani, N., Danehkar, A., Darvishsefat, A., 2011. 'Siting MSW Landfill using Hierarchical Fuzzy TOPSIS methodology (case study: Karaj). Journal of Natural Environment, 64(2), 155-167. (In Persian)
Razavian, M.T., Kanoni, R., Firoozi Majandeh, A., 2015. Location of municipal solid waste landfill (Case study of Ardabil), Journal of Spatial Planning and Planning 19(4), 92-67. (In Persian)
Rezaei sabzevar, Y., Bazargan, A., Zohourian, B., 2020. Landfill site selection using multi criteria decision making: Influential factors for comparing locations. Journal of Environmental Sciences (China) 93, 170-184.
Shahinfar, H., Motamedi, F., 2020. Location of Municipal Solid Waste Landfill, Oshnavyeh City by Method Hierarchical analysis. Journal of Environmental Geology 14(50), 27-37. (In Persian)
Shayan, M., Anabestani, A., Bazvand, S., 2018. Optimal Locating of Rural Waste Disposal with Fuzzy Logic in Zarrindasht County', Journal of Studies of Human Settlements Planning 13(1), 85-103. (In Persian)
Taghavimoghadam, E., Porian, Z., Zaganeh asadi, M., Amiri, E., 2021. Assessment of land suitability for urban landfill site selection with an emphasis on natural factors (Case study: Joghatay City). Journal of Geography and Environmental Studies 10(37), 99-114. (In Persian)
Taghvaei, M., Momeni, M., Zare R., 2012. Application of AHP Hierarchical Analysis Method in Locating a Landfill (Marvdasht City). Journal of Geography and Environmental Studies 1(4), 19-29. (In Persian)
Yousefi Roobiat, E., Sayadi, M.H., Chamanepour, E., 2021. Evaluation of national standards for locating industrial waste landfills using GIS', Journal of RS and GIS for Natural Resources. In press. (In Persian)
Zareei, A., Kakapour, V., Abedi Koupai, J., Ramezani, R., Talebi, S., nekouei esfahani, A., Zareei, S., 2020. Optimal Location of Landfill for Municipal Solid Waste in Qorveh City Using GIS and AHP. Journal of Research in Environmental Health 5(4), 303-314. (In Persian)
نشریه محیط زیست طبیعی
دوره 75، شماره 3 - شماره پیاپی 3
تابستان 1401
صفحه 445-459