نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• حسن توکلیان ¹
• زکریا فرج زاده ²

¹ دانش آموخته اقتصاد نظری دانشگاه شهید چمران اهواز

² بخش اقتصاد کشاورزی-دانشکده کشاورزی-دانشگاه شیراز

چکیده

یکی از مهم‌ترین مشکلاتی که امروزه بیشتر کشورهای در حال توسعه با آن روبرو هستند آلودگی محیط‌زیست می‌باشد که علاوه بر معضلات محیط‌زیستی دارای تبعات منفی اقتصادی و اجتماعی نیز می‌باشد. در بیشتر مطالعات صورت گرفته به بررسی تأثیر عوامل اقتصادی بر آلودگی محیط‌زیست پرداخته‌اند و مطالعات کمتری نقش عوامل زیرساختی مانند عوامل نهادی و نابرابری درآمد را بررسی کرده‌اند. بررسی آمارها نشان می‌دهد بیشتر کشورهای منطقه منا به عنوان کشورهای درحال توسعه دارای چارچوب نهادی ضعیف و نابرابری گسترده درآمدی هستند، بنابراین بررسی تأثیر این عوامل بر کیفیت محیط‌زیست می‌تواند نتایج مهمی در پی داشته باشد. پژوهش‌ حاضــر با هدف بررسی عوامل‌ مؤثر آلودگی محیط‌زیست در کشورهای حوزه منطقه منا انجام گرفته‌ است‌. با استفاده از الگوی داده تابلویی و روش حداقل مربعات تعمیم‌یافته برای دوره‌ زمانی 2022-2010 نتایج فرضیه کوزنتس برای کشورهای حوزه منطقه منا را تأیید نمود و ضریب درآمد سرانه و توان دوم آن به ترتیب منفی و مثبت ارزیابی شد. هم‌چنین مشخص گردید ضریب جینی دارای تأثیر مثبت و معناداری بر آلودگی است. بنابراین با فرض ثابت بودن سایر عوامل، افزایش نابرابری درآمد باعث افزایش آلودگی در کشورهای منطقه منا می‌شود. از طرفی اثر بازخوردی ضریب جینی و درآمد سرانه منفی به‌دست آمد. بدین معنا که نابرابری درآمد درصورتی باعث کاهش آلودگی می‌شود که به طور هم‌زمان درآمد سرانه افزایش یابد. هم‌چنین نتایج نشان داد عوامل نهادی به‌طور مستقیم آلودگی را کاهش می‌دهد در حالی‌که متغیرهای مصرف انرژی، میزان صنعتی شدن و باز بودن اقتصاد باعث افزایش آلودگی محیط‌زیست در کشورهای منطقه منا می‌شوند.

کلیدواژه‌ها

• نابرابری درآمد
• عوامل نهادی
• محیط‌زیست
• منطقه منا

عنوان مقاله [English]

The Impact of Income Inequality and Institutional Factors on Environmental Pollution in Selected Countries of the MENA Region: Using a Kuznetsian Theoretical Framework

نویسندگان [English]

• Hasan Tavakolian ¹
• ZAKARIYA FARAJZADEH ²

¹ Department of Economics, Faculty of Economics and Social Sciences, Shahid Chamran University, Ahvaz, Khuzestan, Iran,

² Department of Agricultural Economics, College of Agriculture, Shiraz University

چکیده [English]

One of the most important issues confronting many developing nations today is environmental pollution, which not only leads to ecological challenges but also results in adverse economic and social consequences. While numerous studies have focused on the influence of economic factors on environmental pollution, there has been comparatively less research on the impact of infrastructural elements, including institutional factors and income inequality. An analysis of statistical data indicates that many countries within the MENA region, categorized as developing nations, exhibit weak institutional frameworks and pervasive income inequality. Consequently, investigating the effects of these variables on environmental quality could yield significant insights. Thus, the current study was conducted to explore the determinants of environmental pollution in MENA countries. Employing a panel data model and the generalized least squares method for the period of 2010 to 2022, the findings confirmed the Kuznets hypothesis for MENA nations, revealing that the coefficient for per capita income is negative while that for its square is positive. Furthermore, the Gini index demonstrates a positive and significant direct effect on pollution, indicating that, holding other factors constant, an increase in income inequality exacerbates pollution levels in the MENA region. Conversely, the interaction between the Gini index and per capita income was found to be negative, suggesting that income inequality can mitigate pollution when per capita income simultaneously rises. Additionally, the results indicate that institutional factors play a direct role in reducing pollution, while variables such as energy consumption, industrialization, and economic openness have contributed to increased environmental pollution in MENA countries.

کلیدواژه‌ها [English]

• Environment
• Income Inequality Institutional Factors
• MENA Region