نوع مقاله : مقاله پژوهشی
نویسندگان
1
دانش‌آموخته علوم و مهندسی جنگل، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه سرا، ایران و محقق مرکز تحقیقات، آموزش و منابع طبیعی
2
استاد گروه جنگلداری، دانشکده منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران
3
دانشیار، پژوهشکده حفاظت خاک و آبخیزداری، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، تهران، ایران
4
دانشیار گروه مهندسی آب دانشکده علوم کشاورزی دانشگاه گیلان و گروه پژوهشی مهندسی آب و محیط زیست پژوهشکده حوزه آبی دریای خزر، رشت
5
استادیار گروه عمران دانشکده فنی دانشگاه گیلان
10.22059/jne.2026.417607.2926
چکیده
در پژوهش حاضر روند تغییرات ویژگی‌های فیزیکی و شیمیایی خاک پس از آتش‌سوزی جنگل در سری چهار باباکوه از حوزه 25 جنگلداری شنرود شهرستان سیاهکل، استان گیلان بررسی شد. بدین منظور در دو بازه زمانی 12 و 24 ماه پس از آتش‌سوزی نمونه‌برداری خاک انجام شد. نمونه‌برداری خاک در منطقه سوخته با مساحت حدود 10 هکتاری با پراکندگی یکنواخت به تعداد 15 نمونه خاک از عمق 20 – 0 سانتی‌متری انجام شد. سپس سه نمونه مرکب در هر بازه زمانی تهیه شد. در مجموع 30 نمونه خاک در دو سال متوالی تهیه و 6 نمونه مرکب خاک به آزمایشگاه مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی گیلان انتقال یافت. پارامترهای مورد بررسی شامل اندازه‌گیری رطوبت خاک، جرم ویژه ظاهری، بافت خاک، اسیدیته و قابلیت هدایت الکتریکی خاک، کربن آلی، نیتروژن کل، فسفر قابل جذب و پتاسیم قابل جذب بودند. نتایج نشان داد که در مشخصه‌های شیمیایی خاک شامل پتاسیم قابل جذب، نیتروژن کل و کربن آلی به ترتیب افزایش 49/94 ، 2/89 و 38/78 درصدی بین میانگین داده‌ها در دو بازه زمانی یک و دو سال پس از آتش‌سوزی جنگل تفاوت معنی‌دار وجود داشت (p<0.05)؛ ولی در مشخصه‌های فیزیکی خاک شامل رطوبت اولیه، جرم ویژه ظاهری و بافت خاک تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد (p>0.05). بنابراین، جلوگیری از آتش‌سوزی برای حفظ حاصلخیزی شیمیایی جنگل ضروری است، چرا که احیای حاصلخیزی شیمیایی خاک پس از آتش‌سوزی به زمان طولانی نیاز دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات
عنوان مقاله English
Temporal Changes in Soil Physicochemical Properties During the First Two Years After a Forest Fire (Case Study: Shenroud Forest, Guilan, Iran)
نویسندگان English
Masoud Alidoust
1
Mehrdad Nikooy
2
Hamidreza Peyrawan
3
Mohammadreza Khaledian
4
Meysam Salimzadehshooiili
5
1
Ph.D. Forest Science and Engineering, Faculty of Natural Resources, University of Guilan, Sowmeh sara, I. R. Iran and Researcher of Agricultural and natural Resources Research and education Center, Guilan, Iran
2
Prof., Dept. of Forestry, Faculty of Natural Resources, University of Guilan, Sowmeh sara, I. R. Iran
3
Associate Prof., Soil Conservation and Watershed Management Research Institute, Agricultural Research, Education and Extension Organization (AREEO), Tehran, I. R. Iran
4
Associate Prof., Department of Water Engineering., Faculty of Agricultural Sciences, University of Guilan; P.O.BOX 41635-3756, Rasht, Iran & Department of Water Engineering and Environment, Caspian Sea Basin Research Center
5
Assistant Prof., Department of Civil Engineering, Faculty of Engineering, University of Guilan, Iran
چکیده English
This study investigated the temporal dynamics of soil physicochemical properties following a forest fire in the Babakouh series, District 25 of Shenroud Forest, Siahkal County, Guilan Province, Iran. Soil sampling was conducted at 12 and 24 months’ post-fire across a burned area of approximately 10 hectares. Fifteen soil samples were collected from each period at a depth of 0–20 cm, using a uniform distribution pattern, and then pooled into three composite samples per time point. A total of 30 individual samples (resulting in 6 composite samples) were transferred to the laboratory of the Guilan Agricultural and Natural Resources Research Center for analysis. Measured parameters included soil moisture content, apparent specific gravity, soil texture, pH, electrical conductivity (EC), organic carbon (OC), total nitrogen (TN), available phosphorus, and available potassium. Results revealed significant increases (p<0.05) in available potassium (49.94%), total nitrogen (89.18%), and organic carbon (38.78%) between the first and second year post-fire. In contrast, no significant differences were observed in physical properties, including soil moisture, apparent specific gravity, and soil texture (p>0.05). These findings indicate that while soil chemical fertility is substantially altered in the short to medium term, the restoration of chemical fertility to pre-fire levels is a prolonged process requiring more than two years. Therefore, fire prevention remains a critical strategy for preserving forest soil chemical fertility.
کلیدواژه‌ها English
Forest fire
apparent specific gravity
Soil chemical fertility
Organic carbon
Temporal dynamics
