نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

• مهدی رحمانی ¹
• مریم ملاشاهی ²
• علیرضا مشکی ³
• شیما نیکو ⁴

¹ دانش آموخته کارشناسی ارشد گروه بیابانزدایی دانشکده کویرشناسی دانشگاه سمنان، ایران

² استادیار دانشکده کویرشناسی دانشگاه سمنان

³ دانشیار گروه جنگلداری دانشکده کویرشناسی دانشگاه سمنان، ایران

⁴ استادیار گروه بیابانزدایی دانشکده کویرشناسی دانشگاه سمنان، ایران

چکیده

افزایش سریع جمعیت و افزایش تقاضا برای تجهیزات صنعتی و نیز احتیاجات بشر منجر به ایجاد مشکلاتی از قبیل بهره‌برداری بیش‌از حد از منابع موجود و همچنین آلودگی زمین، آب‌وهوا شده است. در این تحقیق جذب انواع فلزات سنگین در دو گونه اکالیپتوس (Eucalyptus camaldulensis D.) و کاج (Pinus eldarica M.) در محدوده کارخانه آرین‌شیمی واقع در استان مازندران مورد بررسی قرارگرفت. برای بررسی میزان فلزات سنگین (روی، مس، منگنز، کادمیوم، سرب، نیکل و آرسنیک) در خاک و برگ گونه‌های درختی، سه نقطه نمونه برداری در اطراف کارخانه و یک منطقه شاهد در نظر گرفته شد. در مجموع 36 نمونه خاک و 18 نمونه برگ برداشت گردید. نتایج نشان داد که غلظت برخی فلزات سنگین در خاک منطقه شاهد بیشتر از خاک زیر منطقه جنگلکاری شده بود. این تفاوت در مورد غلظت‌های مشاهده شده مس (ppm76/3)، منگنز(ppm1/7)، سرب(ppm84/2) و روی(ppm84/3) در منطقه شاهد بیشتر از سایر فلزات نسبت به خاک منطقه جنگلکاری شده بود. هم‌چنین تفاوت معنی‌داری بین غلظت فلزات در برگ های دو گونه مورد مطالعه مشاهده شد. غلظت فلزات منگنز(ppm63/98)، روی(ppm39/35) و آرسنیک(ppm2/1) در گونه اکالیپتوس به مراتب بالاتر از گونه کاج که به ترتیب برابر ppm75/20، ppm38/21 وppm 95/0 بدست آمد، بود. مقایسه میانگین غلظت نمونه های خاک در جدول 5 با میانگین غلظت های برگ در جدول 7 نشان می دهد که غلظت فلزات در نمونه‌های برگی نسبت به نمونه‌های خاک بیشتر بوده که خود نشان‌دهنده تاثیر گردوغبارهای ساطع شده و اثر تجمع بیشتر آلودگی ها در درختان مورد مطالعه است.

کلیدواژه‌ها

• اکالیپتوس
• صنایع چوب
• فلزات سنگین
• کاج
• گیاه‌پالایی

عنوان مقاله [English]

Heavy Metal Accumulation in Soil and Leaf Samples of Eucalyptus and Pine Species in the Vicinity of a Wood Industry Factory

نویسندگان [English]

• Mehdi Rahmani ¹
• Alireza Moshki ³
• Shima Niko ⁴

¹ Master's degree in Desertification Department, Faculty of Desertology, Semnan University, Iran

²

³ Associate Professor, Department of Forestry, Faculty of Desert Studies, Semnan University, Iran

⁴ Assistant Professor, Desertification Department, Faculty of Desertology, Semnan University, Iran

چکیده [English]

The rapid growth of the human population, coupled with the increasing demand for industrial infrastructure and anthropogenic requirements, has precipitated severe environmental challenges, including the overexploitation of natural resources and the degradation of soil, water, and air quality. This study investigates the absorption and accumulation of various heavy metals in two tree species, Eucalyptus camaldulensis D. and Pinus eldarica M., situated within the vicinity of the Aryan Shimi industrial plant in Mazandaran Province.

To evaluate the concentrations of heavy metals specifically Zinc (Zn), Copper (Cu), Manganese (Mn), Cadmium (Cd), Lead (Pb), Nickel (Ni), and Arsenic (As) in the soil and foliar tissues, three sampling stations were established around the plant, alongside a designated control site. A total of 36 soil samples and 18 leaf samples were collected. Statistical analysis indicated significant differences (P < 0.05) in the levels of Mn, Pb, Ni, Zn, and Cu between the control area and the afforested zones. Notably, the metal concentrations in the control site soil were higher than those in the soil beneath the afforested areas. This disparity was most pronounced for Cu (3.76 ppm), Mn (7.1 ppm), Pb (2.84 ppm), and Zn (3.84 ppm) in the control group compared to the forested soil.

Furthermore, a significant variation in metal concentrations was observed between the two studied species. The concentrations of Mn (98.63 ppm), Zn (39.35 ppm), and As (2.1 ppm) in Eucalyptus were substantially higher than those recorded for Pinus, which were 20.75 ppm, 21.38 ppm, and 0.95 ppm, respectively. The results demonstrate that heavy metal concentrations in leaf samples exceeded those in soil samples. This finding underscores the significant influence of industrial dust emissions and suggests a high rate of pollutant accumulation within the canopy of the studied species.

کلیدواژه‌ها [English]

• Eucalyptus camaldulensis
• Wood industries
• Heavy Metal
• Pinus eldarica
• phytoremediation