انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 Exploring air quality and industrial pollution sources in Bandar Abbas city: A three-year analysis (2020-2023) بررسی کیفیت هوا و منابع آلودگی صنعتی در شهر بندرعباس: تحلیل سه ساله (1401-1399) 1 17 96887 10.22059/jne.2024.367551.2618 FA زهرا خبری گروه محیط‌ زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0009-0006-7726-8592 افشین دانه کار گروه محیط‌ زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0000-0002-1392-8778 فرهاد نژاد کورکی گروه محیط‌ زیست، دانشکدة منابع طبیعی و کویرشناسی، دانشگاه یزد، یزد، ایران. 0000-0002-3661-8780 فاطمه صادقیان گروه محیط‌ زیست، شرکت پژوهندگان آرمان سبز محیط، مرکز فناوری و نوآوری دانشگاه یزد، پارک علم و فناوری یزد، یزد، ایران. 0009-0003-5771-3706 Journal Article 2023 11 02 The Air Quality Index (AQI) serves as a crucial indicator for assessing daily air quality, informing individuals about cleanliness or pollution levels, and highlighting associated health impacts. This study delves into the dynamics of air quality in Bandar Abbas city over a three-year span from 2020 to 2023, exploring its correlation with meteorological factors. AQI data (For 11:00 AM and 11:00 PM every day) sourced from Bandar Abbas' air pollution monitoring station were analyzed alongside meteorological parameters such as wind speed, wind direction, cloud cover, temperature, and humidity obtained from the University of Iowa website. Statistical analyses were conducted using SPSS software version 27. Results revealed direct relationships between AQI and wind direction, as well as temperature, and an inverse correlation with cloud cover at daytime. Moreover, AQI exhibited significantly higher levels during summer compared to other seasons. Additionally, a significant relationship was observed between the concentrations of O3 and SO2 and wind direction at nighttime.The study identified prominent sources of industrial pollution, including Setare Khalij Fars Refinery, Bandar Abbas Refinery, Al Mahdi Aluminum, Hormozgan Steel, Kaveh Steel, and Bandar Abbas Thermal Power Plant, primarily situated to the west of the city. Acknowledging the significant impact of wind direction on AQI, the study underscores the importance of considering both the prevailing wind direction and the distance of pollutant sources from the city in industrial site selection, especially in light of the region's complex topography. شاخص کیفیت هوا جهت گزارش روزانة کیفیت هوا استفاده می­ شود، پاک بودن یا آلوده بودن هوا و اثرات سلامتی مرتبط با آن را به مردم نشان می ­دهد. به‌همین منظور بررسی تغییرات کیفیت هوای شهر بندرعباس و همبستگی آن با پارامترهای هواشناسی طی سال‌های 1399 تا 1401 محور توجه این مطالعه بوده است. داده­ های شاخص کیفیت هوا (برای ساعت 11 صبح و 11 شب هر شبانه‌روز) از ایستگاه پایش آلودگی هوای بندرعباس و داده­ های هواشناسی برای ساعت­ های مذکور (شامل سرعت باد، جهت باد، پوشش ابر، دما و رطوبت) از سایت دانشگاه آیووا اخذ شد. برای محاسبات آماری از ویرایش 27 نرم‌افزار SPSS استفاده گردید. نتایج روزانه نشان داد که شاخص کیفیت هوا با جهت باد و دما ارتباط مستقیم و با پوشش ابر ارتباط معکوس داشته و این شاخص در تابستان به‌طور معنی ­داری بیشتر از سایر فصل­ ها است. نتایج نشان داد غلظت ازن و دی‌اکسید گوگرد در شب با جهت باد ارتباط معنی­ دار داشته است. مهمترین کانون­ های بالقوة آلودگی صنعتی در محدودة مورد مطالعه شامل پالایشگاه ستارة خلیج فارس، پالایشگاه بندرعباس، آلومینیوم المهدی، فولاد هرمزگان، فولاد کاوه و نیروگاه حرارتی بندرعباس شناسایی شدند که در غرب شهر قرار دارند. با توجه به ارتباط قوی بین جهت باد و شاخص کیفیت هوا، فاصلة کانون­ های آلاینده از شهر به‌همان میزان جهت باد غالب، اهمیت دارد. بنابراین در مکان­ یابی صنایع باید علاوه بر جهت باد غالب، فاصلة بهینه از شهر نیز با توجه به پیچیدگی توپوگرافی در نظر گرفته شود. https://jne.ut.ac.ir/article_96887_7e269bd2f30336070de550f01f29e52c.pdf

انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 Comparing the performance of different interpolation methods in the monitoring and zoning of Karoon river water based on quality and pollution indicators (Case study: Bavi county) مقایسة عملکرد روش‌های مختلف درون‌یابی در پایش و پهنه‌بندی آب رودخانة کارون بر پایة شاخص‌های کیفی و آلودگی (مطالعة شهرستان باوی) 19 31 97697 10.22059/jne.2024.377023.2676 FA کبری حمیدی گروه مهندسی طبیعت، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. 0009-0008-0929-9228 میترا چراغی گروه مهندسی طبیعت، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. 0000-0002-0389-3858 کامران الماسیه گروه مهندسی طبیعت، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. 0000-0001-8735-8459 Journal Article 2024 06 11 The increase in population and human activities, followed by the entry of effluents into rivers, are among the main factors that threaten health in human societies and ecosystems. Due to the impact of these activities on river water quality, continuous monitoring and evaluation of river quality are necessary. Considering that human factors such as industrial pollutants increase the concentration of pollutants in river water, its assessment plays an important role in the health of rivers. Since monitoring the river from point to point is time consuming and expensive, using different geostatistical methods is necessary to determine the best method of zoning the quality indicators and water pollution of the Karoon River from April to March 1402 in the city. Bavi was paid. Thus, after checking the normality of the data and choosing the best interpolation model based on the semivariograms, the zoning for each parameter was drawn with the best interpolation method. The results showed that the Kriging method is the best interpolation method compared to other methods. According to the zoning maps, the water quality of the Karoon River at the water pumping stations of Ramin Power Plant and Kot Seyed Sultan is in an average state, which is caused by the high level of agricultural activities in the region and the entry of industrial and urban wastewater. افزایش جمعیت و فعالیت‌های انسانی و به‌دنبال آن ورود پساب‌ها به رودخانه‌ها از عوامل اصلی تهدید‌کنندة سلامت جوامع انسانی و اکوسیستم‌ها می‌باشد. باتوجه به تأثیر این فعالیت‌ها بر کیفیت آب رودخانه‌ها، پایش مداوم و ارزیابی کیفیت رودخانه‌ها ضروری است. با توجه به آنکه عوامل انسانی مانند آلاینده‌های صنعتی باعث افزایش غلظت آلاینده‌ها در آب رودخانه می‌شوند، بنابراین ارزیابی آن نقش مهمی در سلامت رودخانه‌ها دارد. از آنجا که پایش نقطه به نقطه رودخانه زمان‌بر و هزینه‌بر است، از این‌رو، با استفاده از روش‌های مختلف درون‌یابی، به تعیین بهترین روش پهنه‌بندی شاخص‌های کیفی و آلودگی آب رودخانة کارون از فروردین تا اسفند ماه 1402 در بازة شهرستان باوی پرداخته شد. نتایج نشان داد که روش کریجینگ در مقایسه با سایر روش‎ها، بهترین روش درون‌یابی است. در ادامه با انتخاب بهترین مدل درون‌یابی براساس سمی واریوگرام‌ها، پهنه‌بندی مربوط به هر پارامتر با بهترین مدل کریجینگ ترسیم شد. براساس نقشه‌های پهنه‌بندی، کیفیت آب رودخانة کارون در ایستگاه‌های پمپاژ آب نیروگاه رامین و کوت سید سلطان در وضعیت متوسط قرار می‌گیرند که ناشی از بالا بودن فعالیت‌های کشاورزی در منطقه و نیز ورود فاضلاب‌های صنعتی و شهری است. https://jne.ut.ac.ir/article_97697_c6722dc31f288ac8fd8a81dfedfb340b.pdf

انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 Optimization of photocatalytic degradation of dye in textile industrial wastewater using graphite carbon nitride under ultraviolet light بهینه‌سازی تخریب فوتوکاتالیستی رنگ از پساب صنایع نساجی با استفاده از کربن نیترید گرافیتی تحت نور فرابنفش 33 49 98201 10.22059/jne.2024.376910.2685 FA اسماعیل ترشابی گروه محیط‌زیست دانشکدة منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران. امید صداقت گروه محیط‌زیست دانشکدة منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران. 0000-0002-7945-4528 نادر بهرامی فر گروه محیط‌زیست دانشکدة منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران. 0000-0002-4974-0451 Journal Article 2024 06 11 The entry of colored wastewater with high content of organic pollutants from textile industries is one of the major problems for environmental organisms. The use of effective, economical, and environmentally friendly methods to eliminate or reduce the concentrations of these types of pollutants, especially in the industrial sector, is important. The present study aimed to optimize the dye removal process from textile industrial wastewater using graphite carbon nitride photocatalyst on a laboratory scale in a batch system. The initial pH, reaction time, and photocatalyst dose parameters were optimized using a central composite design (CCD) through response surface methodology (RSM) to achieve the highest level of color removal. The results of analysis using field emission scanning electron microscopy (FESEM), energy-dispersive X-ray spectroscopy (EDAX), and nitrogen adsorption and desorption (BET) showed that the synthesized photocatalyst had a two-dimensional structure with numerous pores and channels in which the C, N, and O elements were well distributed uniformly in the sample. The optimization results of the influencing parameters indicated that the efficiency of color removal has a significant relationship with the initial pH, photocatalyst dose, and reaction time parameters. The maximum efficiency of the graphite carbon nitride in dye removal from textile industrial wastewater is up to 97% at pH 4, a photocatalyst dose of 70 mg, and a reaction time of 100 minutes. The fitting of the proposed model showed good agreement (R² = 0.968) between the actual and predicted values. The results of the study on the reusability of g-C₃N₄ photocatalyst also indicated that the synthesized photocatalyst in optimal conditions has a high recovery power and was able to maintain its performance over 10 consecutive cycles by more than 90%. The synthesized photocatalyst with high efficiency and eco-friendly can be considered as a suitable proposal for wastewater treatment in textile and dyeing industries. ورود پساب‌های رنگی صنایع نساجی با محتوای آلاینده ­های آلی بالا از مشکلات عمدة بوم‌سازگان است. استفاده از روش‌های مؤثر، اقتصادی و دوستدار محیط‌ زیست در حذف یا کاهش غلظت این نوع آلاینده‌ها به‌خصوص در بخش صنعت امری حائز اهمیت است. پژوهش حاضر با هدف بهینه‌سازی فرآیند رنگ‌زدایی از پساب صنعت نساجی با استفاده از فوتوکاتالیست کربن نیترید گرافیتی در مقیاس آزمایشگاهی در سیستم ناپیوسته انجام گرفت. پارامترهای pH اولیه، زمان واکنش و دوز فوتوکاتالیست با استفاده از طرح مرکب مرکزی (CCD) به روش پاسخ سطح (RSM) جهت دستیابی به بالاترین میزان حذف رنگ بهینه‌سازی‌ گردید. نتایج آنالیز میکروسکوپ الکترونی روبشی (FESEM)، طیف‌سنجی پراش انرژی پرتو ایکس (EDAX) و جذب و واجذب نیتروژن (BET) نشان داد فوتوکاتالیست سنتز شده دارای ساختار دوبعدی با منافذ و کانال‌های متعددی است که عناصر C، N وO به‌خوبی و به‌طور یکنواخت در نمونه توزیع شده‌اند. نتایج بهینه‌سازی پارامترهای تأثیرگذار نشان داد که کارایی حذف رنگ، با پارامترهای pH اولیه، دوز فوتوکاتالیست و زمان واکنش رابطة معنی‌داری دارد. حداکثر کارایی فوتوکاتالیست کربن نیترید گرافیتی در رنگ‌زدایی پساب صنایع نساجی تا 97 درصد در pH اولیة 4، دوز فوتوکاتالیست 70 میلی‌گرم و زمان 100 دقیقه است. برازش مدل پیشنهادی مقادیر واقعی و مقادیر پیش­بینی شده نشان داد که داده­های تجربی به‌دست آمده مطابقت خوبی (0/968=R² ) با مقادیر واقعی دارد. نتایج بررسی قابلیت استفادة مجدد از فوتوکاتالیست g-C₃N₄ نیز نشان داد که فوتوکاتالیست سنتز شده در شرایط بهینه دارای قدرت بازیابی بالایی است و توانست در طی 10 چرخة‌ متوالی عملکرد خود را تا بیش از 90 درصد حفظ کند. فوتوکاتالیست سنتز شده با کارایی بالا و دوستدار محیط‌زیست می‌تواند به‌عنوان یک پیشنهاد مناسب در تصفیة پساب‌ها در صنایع نساجی و رنگرزی مطرح گردد. https://jne.ut.ac.ir/article_98201_c3653392167fe4ee62308d69af2edaf1.pdf

انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 Effect of compost on phytoremediation of salt and nitrate by mung bean بررسی اثر کمپوست بر گیاه پالایی شوری و نیترات توسط گیاه ماش 51 61 99395 10.22059/jne.2024.382354.2711 FA معصومه فراستی گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران. 0000-0002-3876-2831 Tanveer Saeed Ferdous گروه مهندسی عمران، دانشگاه آسیا و اقیانوسیه. 0000-0003-4434-3710 رضا نظرپور گروه مرتع و آبخیزداری، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران. علی نخزری مقدم گروه تولیدات گیاهی، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه گنبدکاووس، گنبدکاووس، ایران. 0000-0003-2282-6973 Journal Article 2024 09 29 Due to the importance of land contamination due to industrial and agricultural activities, the present study was conducted to study the effect of compost on the nitrate uptake ability of mung bean. This factorial design was carried out in a randomized complete block design in the greenhouse of Gonbad kavus University in 1977. Factors studied were nitrate + compost composition at 7 levels including nitrate at concentrations of 10, 30 and 50 mg / L alone, nitrate at concentrations of 10, 30 and 50 mg / L with compost and control treatment (Soil without compost and nitrate) and soil depth at three levels including 0-10, 10-20 and 20-30 cm. At the planting and maturing stages, some growth parameters including fresh and dry weights of shoots and roots, nitrate concentrations in soil and plant organs, salinity in soil and plant organs were measured. The results showed that the highest nitrate concentration (30.32 mg / L) was obtained in compost + nitrate with 50 mg / L (SCn3) treatment and the lowest nitrate concentration (3.14 mg / l) was observed in pods. The shoot of the plant was in control treatment. At maturity stage, the highest nitrate concentration (10.33 mg / L) was related to plant root in nitrate treatment with 50 mg / L (Sn3) and the lowest nitrate concentration (1.5 mg / L) was related to control leaf. The highest fresh weight of plant at the pod and ripening stage was related to plant root + compost and 50 mg / l nitrate (scn3) were 36.97 and 17.69 g, respectively. The lowest fresh weight of the plant was 4.87 g (control treatment) in the pod heading stage and in the leaf treatment stage and compost + irrigation with 30 mg / l nitrate (Scn2) concentration of 6.41. It was warm. The highest plant dry weight (103.2 g) was related to plant root and irrigation with 50 mg / L nitrate (Sn3) and the lowest plant dry weight (26.7 g) was related to plant leaf and control. According to the results, nitrate uptake by root and shoot of mungbean increased with increasing compost. At high nitrate concentrations, the effect of compost on nitrate uptake by mung bean was greater and nitrate was transferred to the shoots. در استفادة بلندمدت از کودهای شیمیایی، امکان افزایش سطح برخی عناصر در خاک وجود دارد که در آینده با انتقال به اندام­ های مختلف گیاهان، موجب افزایش خطر برای سلامت انسان خواهند شد. بنابراین، استفاده از گیاهانی که موجب کاهش سطح این عناصر در خاک می ­شوند از اهمیت بالایی برخودار است. از جمله فرآیندهای مؤثر در افزایش کارآیی گیاه‌پالایی، استفاده از کودهای زیستی و آلی می­باشد. ازجمله کودهای آلی می­ توان به کمپوست اشاره کرد که مواد آلی ساختمان خاک را بهبود بخشیده و شرایط را برای گیاه‌پالایی و تولید زی ­توده افزایش می ­دهند. تحقیق حاضر با هدف استفاده از گیاه‌پالایی و مطالعة اثر کمپوست بر توانایی گیاه‌پالایی نیترات توسط گیاه ماش انجام شد. عامل‌های مورد بررسی در این تحقیق شامل ترکیب نیترات+کمپوست در 7 سطح شامل نیترات با غلظت‎های 10، 30 و 50 میلی­ گرم بر لیتر، نیترات با غلظت ­های 10، 30 و 50 میلی‌گرم بر لیتر همراه با کمپوست و تیمار شاهد و عمق خاک در سه سطح شامل 10-0، 20-10 و 30-20 سانتی‎متر بود. نتایج نشان داد که در مرحلة غلاف‎دهی بیشترین غلظت نیترات با 30/32میلی‌گرم بر لیتر مربوط به ریشة گیاه در تیمار SCn3 (کمپوست+نیترات با غلظت 50 میلی‌گرم بر لیتر) و کمترین غلظت نیترات با 3/14 میلی‌گرم بر لیتر مربوط به ساقة گیاه در تیمار شاهد بود. در مرحلة رسیدگی، بیشترین غلظت نیترات با 10/33میلی‌گرم بر لیتر مربوط به ریشة گیاه در تیمار Sn3 (نیترات با غلظت 50 میلی‌گرم بر لیتر) و کمترین غلظت نیترات با 5/1 میلی‌گرم بر لیتر مربوط به برگ گیاه در تیمار شاهد بود. بیشترین وزن تر گیاه در مرحلة غلاف‎دهی و رسیدگی مربوط به ریشة گیاه در تیمار Scn3 (کمپوست و غلظت 50 میلی‌گرم بر لیتر نیترات) به‌ترتیب برابر 36/97و 17/69گرم بود. کمترین وزن­تر گیاه در مرحلة غلاف‎دهی مربوط به ساقة گیاه برابر 4/87 گرم و در مرحلة رسیدگی مربوط به برگ در تیمار Scn2 (استفاده از کمپوست+آبیاری با غلظت 30 میلی‌گرم بر لیتر نیترات) برابر 41/6 گرم بود. بیشترین وزن خشک گیاه با 2/103 گرم مربوط به ریشة گیاه و تیمار Sn3 ( آبیاری با 50 میلی‌گرم بر لیتر نیترات) و کمترین وزن خشک گیاه با 26/7گرم مربوط به تیمار برگ گیاه و شاهد بود. https://jne.ut.ac.ir/article_99395_5fe07eec1a8e2a4ddf2f17dc4d192d92.pdf

انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 Evaluating electromagnetic pollution level of Irancell BTS antennas in different locations (Shahinshahr city study) بررسی میزان آلودگی الکترومغناطیسی آنتن‌های BTS ایرانسل در موقعیت‌های مختلف (مطالعة شهر شاهین‌شهر) 63 74 99438 10.22059/jne.2024.373262.2654 FA مهیار چارکی گروه محیط‌ زیست، دانشکدة مهندسی منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. 0009-0000-3992-5025 نوراله میرغفاری گروه محیط‌ زیست، دانشکدة مهندسی منابع طبیعی، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0003-3779-0950 ذاکر حسین فیروزه گروه مهندسی برق، دانشکدة مهندسی برق و کامپیوتر، دانشگاه صنعتی اصفهان، اصفهان، ایران. 0000-0002-0064-0150 علی جفار گروه مهندسی عمران، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه آزاد اسلامی اراک، اراک، ایران. 0009-0005-4153-8813 Journal Article 2024 03 01 Our surroundings are full of natural electromagnetic fields and man-made sources, including cell phones and radio communications. Mobile phone company service providers have set up BTS sites that may have radiation harmful to the environment and human health. Therefore, the level of exposure to these invisible waves is significant. The present study was conducted to investigate the amount of electromagnetic pollution caused by Irancell BTS antennas in Shahinshahr city. The density of electromagnetic waves emitted from all 34 Irancell sites in this city was measured with a radio frequency meter (ETS-Lindgren-HI2200) at distances of 30, 70, 150 and 170 meters in different areas to compare with the national standard of Iran, which is in accordance with the ICNIRP standard. Since the obtained data were not normal, non-parametric statistical tests, Wilcoxon's sign rank, Cross-Cal-Wallis, Mann-Whitney and sign test were used to check significance. According to the radiation pattern, the highest density of waves was at a distance of 150 meters, and with increasing distance, the density of waves decreases due to greater propagation. The results showed that the density of waves emitted from these sites is much lower than the permissible limit of Iran's national standard. The density of the waves in the commercial area was higher than the residential area, and the density of the waves from the shared sites was higher than the single Irancell sites, The amount of waves inside the building was much lower than outside the same building and the amount of radiation emitted from the rooftop sites was not different from the greenfield sites. Due to the fact that the wave density is lower than the national standard of Iran (440 μW/cm²), it can be said that Irancell sites in this city are safe in terms of thermal effects. محیط‌ اطراف ما پر از میدان‌های الکترومغناطیسی طبیعی و منابع ساخت بشر از جمله تلفن همراه و ارتباطات رادیویی است. ارائه‌دهندگان خدمات شرکت‌های تلفن همراه، سایت‌های BTS را راه‌اندازی کرده‌اند که ممکن است تشعشعات مضری برای سلامت محیط‌زیست و انسان‌ها داشته باشند. بنابراین سطح مواجهه با این امواج نامرئی، قابل توجه است. پژوهش حاضر جهت بررسی میزان آلودگی الکترومغناطیسی ناشی از آنتن‌های BTS ایرانسل در شهر شاهین‌شهر انجام گرفته است. چگالی‌ امواج الکترومغناطیس انتشار یافته از همة 34 سایت ایرانسل این شهر برای مقایسه با میزان استاندارد ملی ایران که مطابق با استاندارد ICNIRP می‌باشد در فواصل30،70، 150 و 170 متر در مناطق مختلف با دستگاه رادیو‌فرکانس‌سنج (ETS-Lindgren- HI2200) اندازه‌گیری شد. از آنجا که داده‌های به‌دست آمده نرمال نبودند از آزمون‌های آماری غیر پارامتریک، رتبة نشانة ویلکوکسن، کروس کال والیس، من‌ویتنی و آزمون نشانه برای بررسی معنی‌داری استفاده گردید. با توجه به الگوی تابش، بیشترین چگالی امواج در فاصلة 150 متری بود و با افزایش فاصلة به‌علت پخش بیشتر چگالی امواج کاهش می‌یابد. نتایج نشان داد چگالی امواج ساطع‌شده از این سایت‌ها بسیار کمتر از حد مجاز استاندارد ملی ایران می‌باشد. چگالی امواج در منطقة تجاری بیشتر از منطقة مسکونی و نیز چگالی امواج از سایت‌های مشترک بیشتر از سایت‌های تک ایرانسل بود. همچنین میزان امواج درون ساختمان به مراتب کمتر از بیرون همان ساختمان نشان داده شد و میزان اشعة‌ ساطع‌شده ازسایت‌های پشت‌بامی تفاوتی با سایت‌های زمینی نداشت. به‌علت کمتر بودن چگالی امواج از حد استاندارد ملی ایران (μW/cm² 440) می‌توان گفت سایت‌های ایرانسل این شهر از نظر اثرات حرارتی ایمن می‌باشند. https://jne.ut.ac.ir/article_99438_222c92e28c5c017b59e11617558f6bf7.pdf

انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 The efficacy of silver nanoparticles and oxytetracycline in treating Aeromonas hydrophila bacterial infection in common carp (Cyprinus carpio) اثربخشی نانوذرة نقره و اکسی‌تتراسایکلین در درمان آلودگی باکتریایی Aeromonas hydrophila در ماهی کپور معمولی (Cyprinus carpio) 75 85 99530 10.22059/jne.2024.381255.2705 FA پگاه فرهنگ گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0000-0002-3968-5380 امیررضا عابدعلم دوست گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0000-0002-8837-4853 علیرضا میرواقفی گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. Journal Article 2024 08 28 One of the most common pathogenic bacteria is <em>Aeromonas hydrophila</em>, which causes various infections with bleeding in farmed fish. The general solution is to use different antibiotics to deal with this bacterium. On the other hand, nanoparticle technology based on antibacterial properties is considered a useful alternative to antibiotics. Therefore, in this study, the effectiveness of 20% oxytetracycline antibiotic and silver nanoparticles with a size of 20-60 nm in curing the disease caused by <em>A. hydrophila</em> bacteria in common carp fish has been considered. For this purpose, 5 treatments were considered: negative control, positive control, patient with oxytetracycline treatment, patient with silver nanoparticle treatment, and patient with combined treatment of oxytetracycline and silver nanoparticle. The consumption amount of oxytetracycline and silver nanoparticles was estimated as 0.36 g and 0.0012 mg, respectively. According to the results, the amount of white blood cells in the positive control group was the highest (20.18±0.76) and different from other treatments (P=0.00, F=122.95). Also, the number of red blood cells (P=0.00, F=18.38) and hemoglobin (P=0.01, F=12.43) in the negative control group was the highest (Hb=8.40±0.79 and RBC=2.40±0.11), and in the positive control group had the lowest value (Hb=5.27±0.60 and RBC=1.38±0.26). The lowest and highest survival percentage was observed in the negative control group (99.00±1.00) and the positive control group (21.33±2.52), respectively. There is a correlation between red blood cell increase, hemoglobin increase, white blood cell decrease, and increased survival. In general, silver nanoparticles and oxytetracycline play an effective role in reducing infectious symptoms and inhibiting bacteria. The simultaneous use of oxytetracycline and nanosilver seems appropriate if it is under-documented and management planning, to reduce treatment costs and environmental risks. از متداول‌ترین باکتری‌های بیماری‌زا <em>Aeromonas hydrophila</em> است که باعث ایجاد انواع عفونت همراه با خونریزی در ماهیان پرورشی می‌گردد. راهکار عمومی، استفاده از انواع آنتی‌بیوتیک برای مقابله با این باکتری است. از طرفی، استفاده از فناوری نانوذرات با تکیه بر خواص آنتی‌باکتریایی، به‌عنوان راهکاری مفید و جایگزین آنتی‌بیوتیک‌ها مطرح است. بنابراین در این مطالعه کارایی آنتی‌بیوتیک اکسی‌تتراسایکلین 20% و نانوذرة ‌نقره با اندازة 60-20 نانومتر در رفع بیماری حاصل از باکتری <em>آئروموناس‌هیدروفیلا</em> در ماهی کپور ‌معمولی مد نظر‌ قرار‌گرفته است. برای این منظور 5 تیمار شامل گروه‌های شاهد ‌منفی، شاهد ‌مثبت، بیمار با درمان اکسی‌تتراسایکلین، بیمار با درمان نانوذرة ‌نقره و بیمار با درمان ترکیبی اکسی‌تتراسایکلین و نانوذرة ‌نقره در‌نظر گرفته ‌شد. مقدار مصرفی اکسی‌تتراسایکلین و نانوذرة ‌نقره به‌ترتیب معادل‌36/0‌گرم و 0012/0 میلی‌گرم برآورد شد. براساس نتایج به‌دست‌آمده میزان گلبول‌سفید در گروه کنترل‌ مثبت در بیشترین مقدار (0/76±20/18) بوده و با دیگر تیمارها اختلاف (95/122F= ,00/0P=) دارد. همچنین میزان گلبول‌قرمز (38/18F= ,00/0P=) و هموگلوبین (43/12 F=,01 /0P=) در گروه کنترل‌ منفی در بیشترین مقدار (79/0±40/ 8Hb= و 11/0±40/2RBC= ) و در گروه کنترل ‌مثبت در کمترین مقدار (60/0±27/5Hb= و 26/0±38/1RBC=) بوده است. میزان درصد بقا در کمترین و بیشترین مقدار به‌ترتیب در گروه کنترل ‌منفی (1/00±99/00) و گروه کنترل‌ مثبت (52/2±33/21) مشاهده ‌شد. بین افزایش گلبول ‌قرمز، افزایش هموگلوبین، کاهش گلبول‌ سفید و افزایش بقا همبستگی وجود ‌دارد. به‌طور ‌کلی نانوذرة ‌نقره و اکسی‌تتراسایکلین در کاهش علائم عفونی و مهارکنندگی باکتری نقش مؤثری دارند. استفادة همزمان از اکسی‌تتراسایکلین و نانونقره درصورتی‌که با برنامه‌ریزی مدون و مدیریتی، به‌منظور کاهش هزینه‌های درمان و خطرات ‌محیط‌زیستی باشد، مناسب به‌نظر می‌رسد. https://jne.ut.ac.ir/article_99530_96310d27b1bab9894e95a1b41999070b.pdf

انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 Synthesis of silver nanoparticles in an environmentally friendly method using Laurencia caspica hydroalcoholic extract and evaluation of its antioxidant properties and antibacterial activity سنتز نانوذرات نقره به روش سازگار با محیط‌زیست با استفاده از عصارة هیدروالکلی Laurencia caspica و ارزیابی خواص آنتی‌اکسیدانی و فعالیت ضد باکتریایی آن 87 100 99098 10.22059/jne.2024.379541.2697 FA شهاب اوجانی پژوهشگاه علوم و فناوری نانو، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران. 0009-0003-5717-4693 فرید غلامرضا فهیمی گروه محیط‌زیست، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران. 0000-0002-3929-7548 محسن محمدی گروه زیست‌شناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران. 0000-0002-5736-5671 میثم پاشایی باشگاه پژوهشگران جوان و نخبگان، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران. 0000-0002-9921-7255 Journal Article 2024 08 10 Nanotechnology has seen significant advances in nanomaterials today, with the development and discovery of new methods, concerns about environmental pollution by nanoparticles through chemical and physical methods have increased. So the need for green chemistry methods that are non-toxic and environmentally friendly is felt. Hence, the aim of the present project is to synthesize silver nanoparticles in an environmentally friendly way using <em>Laurencia caspica</em> (<em>L. caspica</em>) hydroalcoholic extract and evaluation its antioxidant and antibacterial properties. To do this research, the red algae <em>L. caspica </em>was collected from the beaches of Tonekabon and used the microwave assisted extraction (MAE) method to make the extract. Then, in order to identify the bioactive compounds (secondary metabolites) in the extract based on Pharmacopoeia, available methods such as trease and evans were used. Next, the measurement of the total amount of phenolic and flavonoid compounds of the extract was determined by the folin-ciocalteu and aluminum chloride colorimetric methods respectively. An environmentally friendly phytosynthesis method was then used as a reducing agent for the center of silver nanoparticles and was characterized by UV-VIS, FT-IR, XRD and TEM synthesized nanoparticles. Next, the antioxidant properties were then calculated by DPPH⁰ and finally the diffusion disc method was used to evaluate antibacterial activity against bacteria <em>Staphylococcus aureus</em> and <em>Escherichia coli</em>. Phytochemical screening of <em>L. caspica </em>hydroalcoholic extract confirmed the presence of secondary metabolites such as flavonoids, phenols, tannins, quinones, terpenoids and saponins. The total amount of phenolic and flavonoid compounds of <em>L. caspica </em>hydroalcoholic extract was calculated at 95.61±4 and 69.23±2 mg­/­mL respectively. The images and patterns of the peaks obtained from the device­s showed that silver nanoparticles have a roughly spherical shape and with a nanoparticle size of 15 nanometers. The percentage of free radical inhibition related to <em>L. caspica </em>hydroalcoholic extract and silver nanoparticles synthesized 76.35±0.5 and 88.54±0.1 respectively, and their IC₅₀ value was also obtained 0.47 and 0.32 mg/ml respectively. The results of the antibacterial activity revealed that in each of the two strains of bacteria, the zone of inhibition (mm) in the sample related to silver nanoparticles increased significantly compared to pure extract, and this amount was higher in both samples in gram negative bacteria than in gram positive bacteria. Therefore, according to the results, the proposed phytosynthesis method, which is environmentally friendly and can be used in various fields as an antibacterial and antioxidant agent, taking into account the secondary metabolites present in <em>L. caspica </em>and its significant bioactivity by conducting supplementary studies. نانوفناوری امروزه شاهد پیشرفت­ های چشم­گیری در زمینة نانومواد بوده است که با توسعه و کشف روش­ های جدید نگرانی ­ها در مورد آلودگی محیط‌زیست به‌وسیلة نانوذرات از طریق روش­ های شیمیایی و فیزیکی بیشتر شده است. بنابراین نیاز به روش­ های شیمی سبز که غیر سمی و دوست­دار محیط‌ زیست هستند احساس می­ شود. از این‌رو، هدف از پژوهش حاضر سنتز نانوذرات نقره به روش سازگار با محیط زیست با استفاده از عصارة هیدروالکلی جلبک قرمز دریای خزر (<em>L. caspica</em>)  <em>Laurencia caspica </em>و ارزیابی خواص آنتی ­اکسیدانی و ضد باکتریایی آن است. برای انجام این پژوهش، جلبک قرمز <em>L. caspica</em> از سواحل تنکابن جمع ­آوری و جهت تهیة عصاره از روش مایکروویو استفاده گردید. سپس به‌منظور شناسایی ترکیبات زیست‌فعال (متابولیت ­های ثانویه) موجود در عصاره براساس فارماکوپه از روش­ های موجود نظیر Trease and Evans استفاده شد. در ادامه، اندازه­ گیری مقدار کل ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی عصاره به‌ترتیب با روش­ های فولین سیوکالتیو و رنگ‌سنجی آلومینیوم کلراید تعیین گردید. سپس از یک روش فیتوسنتز سازگار با محیط‌زیست به‌عنوان عامل کاهنده جهت سنتر نانوذرات نقره استفاده و با کمک دستگاه(های) UV-VIS، FT-IR، XRD و TEM نانوذرات سنتز شده مشخصه­ یابی شدند. در ادامه، خواص آنتی‌اکسیدانی با روش­ DPPH⁰ محاسبه شد و در نهایت جهت ارزیابی فعالیت ضد باکتریایی در برابر باکتری ­های استافیلوکوکوس اورئوس و اشریشیاکلی از روش دیسک دیفیوژن استفاده گردید. غربالگری فیتوشیمیایی عصارة هیدروالکلی <em>L. caspica  </em>حضور متابولیت ­های ثانویه مانند ‌فلاونوئید‌ها، فنول‌ها، تانن ­ها، کینون‌ها، ترپنوئیدها و ساپونین‌ها را تایید کرد. مقدار کل ترکیبات فنولی و فلاونوئیدی عصارة هیدروالکلی­ <em>L. capsica</em> به‌ترتیب 4±95/61و 2±69/23میلی ­گرم بر میلی ­لیتر محاسبه گردید. تصاویر و الگوی پیک­ های حاصل از دستگاه­(ها) نشان داد که نانوذرات نقره دارای شکل تقریباً کروی و با اندازة نانوذرات 15 نانومتر می ­باشد. درصد مهار رادیکال آزاد مربوط به عصارة هیدروالکلی ­<em>L. caspica </em>و نانوذرات نقره سنتز شده به‌ترتیب 0/5­<strong>±</strong>76/35 و 0/1­<strong>±</strong>88/54 و مقدار IC₅₀ آن­ها نیز به‌ترتیب 0/47 و  0/32 میکروگرم بر میلی­ لیتر به‌دست آمد. همچنین نتایج حاصل از فعالیت ضد باکتریایی نشان داد که در هر 2 سویه باکتری مقدار قطر هالة عدم رشد در نمونة مربوط به نانوذرات نقره نسبت به عصارة خالص به‌صورت معنی­داری افزایش یافته است و این مقدار در هر دو نمونه در باکتری گرم منفی نسبت به باکتری­ گرم مثبت بیشتر حاصل شد. بنابراین، براساس نتایج روش فیتوسنتز پیشنهادی که سازگار با محیط‌زیست بوده و همچنین با در نظر گرفتن متابولیت­ های ثانویه موجود در <em>L. caspica </em>و فعالیت زیستی قابل ملاحظة آن، با انجام مطالعات تکمیلی قابلیت استفاده در زمینه ­های مختلف را به‌عنوان عامل ضد باکتریایی و آنتی­ اکسیدانی دارد.   https://jne.ut.ac.ir/article_99098_4b98bd8c67e1df2302abdc630681569c.pdf

انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 Bioassay of strontium in Hamoon International Wetland سنجش زیستی استرانسیم در تالاب بین‌المللی هامون 101 112 99319 10.22059/jne.2024.382611.2714 FA ساحل پاکزادتوچایی گروه اکوسیستم‌های طبیعی، پژوهشکدۀ تالاب بین المللی هامون، پژوهشگاه زابل، زابل، ایران. 0000-0001-5427-2421 علی خسروانی زاده گروه علوم آبزیان، پژوهشکدۀ تالاب بین المللی هامون، پژوهشگاه زابل، زابل، ایران. 0000-0001-6835-3628 Journal Article 2024 09 22 In recent decades, the impact of various pollutants, including heavy metals, on aquatic environments has increased. Due to non-biodegradability, toxic metals accumulate in aquatic tissues, including fish, and pose a threat to human health through fish consumption. Also, these aquatic animals are able to show the health status of the environment. Therefore, the purpose of this study is to determine the concentration of strontium in muscle, liver, gill and kidney tissues of common carp (<em>Cypinus carpio</em>) in three parts of Hamoon Puzak, Sabouri and Hirmand of Hamoon International Wetland (during the high-water period of the wetland) in order to survey the quality of the wetland. In terms of metal strontium and also determining the health risk of fish muscle tissue for humans. After catching the fish samples, acidic digestion of the tissues was done and the concentration of elements was measured by atomic absorption ICP-OES. Then, the metal concentration in each of the fish tissues was compared between the three parts of the wetland, and the health risk of the fish muscle tissue for the consumer was investigated. The average concentration of strontium metal in muscle, liver, kidney and gill tissues was 16.66 µg/g dw, 12.41 µg/g dw, 30.05 µg/g dw and 205.80 µg/g dw respectively. The highest concentration of strontium was measured in gill tissue (ANOVA, <em>P</em><0.05). The results also indicated a higher concentration of strontium in the tissue of the kidney and gill of Hamoon Pozak. The highest amount of risk potential index (THQ) in children and adults was obtained in Hamoon Pozak and Sabouri 0.0170 and 0.038, 0.0198 and 0.043 and for Hirmand 0.0165 and 0.036 respectively (less than 1). The value of the hazard index (HI) was also calculated to be less than 1 in adults (227 g) and children (114 g). Considering the longer route taken by the rivers entering Hamoon Pozak compared to the other two parts, the increase in element concentration can be caused by the environmental effect on the concentration of this element in water and then in carp fish. Therefore, based on the results, it can be said that common carp<em> C. carpio</em> can be used as a suitable indicator to estimate the status of strontium element in Hamoon International Wetland in high water conditions. Also, based on the calculation of the threat to fish muscle health, the concentration of strontium in common carp is not dangerous for the consumers of this fish in Sistan region. در دهه‌های اخیر تأثیر آلاینده‌های مختلف از جمله فلزات سنگین بر محیط‌های آبی افزایش یافته است. فلزات سمی به‌دلیل عدم تجزیۀ زیستی در بافت‌های آبزیان از قبیل ماهیان تجمع یافته و از طریق مصرف ماهی تهدیدی برای سلامتی انسان هستند. همچنین این آبزیان قادرند وضعیت سلامت محیط را نشان دهند. بنابراین هدف از انجام این مطالعه، تعیین غلظت عنصر استرانسیم در بافت‌های عضله، کبد، آبشش و کلیۀ ماهی کپور معمولی (<em>Cypinus carpio</em>) در سه بخش هامون پوزک، صابوری و هیرمند تالاب بین‌المللی هامون (در زمان پرآبی تالاب) به‌منظور بررسی وضعیت تالاب از نظر فلز استرانسیم و همچنین تعیین ریسک سلامت بافت عضلۀ ماهی برای انسان بود.<strong> </strong>نمونه ­های ماهی در زمان پرآبی تالاب هامون از سه بخش پوزک، صابوری و هیرمند نمونه‌برداری شد. پس از صید نمونه‌های ماهی، هضم اسیدی بافت‌ها انجام شد و غلظت عناصر توسط دستگاه جذب اتمی ICP-OES سنجش گردید. سپس غلظت فلز در بین بافت‌های ماهی و همچنین بین سه بخش تالاب مقایسه شد. همچنین ریسک سلامت بافت عضلۀ ماهی برای مصرف‌کننده بررسی گردید. میانگین غلظت فلز استرانسیم در بافت‌های عضله، کبد، کلیه و آبشش ماهی به‌ترتیب 16/66، 12/14، 30/05و 205/80 میکروگرم بر گرم وزن خشک به‌دست آمد. مقایسۀ غلظت فلز استرانسیم در بین بافت‌های مورد مطالعه، حاکی از بیشتر بودن غلظت این عنصر در بافت آبشش بود (0/05><em>P</em>). نتایج مقایسۀ غلظت استرانسیم در بین سه بخش تالاب، همچنین حاکی از بالاتر بودن غلظت استرانسیم در بافت کلیه و آبشش هامون پوزک در مقایسه با سایر بخش‌های تالاب (هامون صابوری و هیرمند) بود. بیشترین میزان شاخص پتانسیل خطر (THQ) در کودکان و بالغین در هامون پوزک و صابوری به‌ترتیب 1700/0 و 0/038، 1980/0 و 0/043 و برای هیرمند نیز 0/0165 و 0/036 (کمتر از) به‌دست آمد. مقدار شاخص خطر (HI) نیز در بالغین (227 گرم) و کودکان (114 گرم) کمتر از ۱ محاسبه شد. رودخانه­ های تأمین‌کنندۀ آب هامون پوزک، در مقایسه با دو بخش دیگر، مسیر طولانی­تری را در کشور افغانستان طی می­کنند، بنابراین افزایش غلظت عنصر می‌تواند ناشی از تأثیر محیطی بر غلظت این عنصر در آب و به‌دنبال آن در ماهی کپور باشد. بنابراین براساس نتایج می‌توان عنوان کرد که ماهی کپور معمولی <em>C. carpio</em> می‌تواند به‌عنوان شاخصی مناسب جهت برآورد وضعیت عنصر استرانسیم در تالاب هامون در شرایط پرآبی باشد. همچنین براساس محاسبۀ تهدید سلامت عضلۀ ماهی، غلظت استرانسیم در ماهی کپور معمولی برای مصرف‌کنندگان این ماهی در منطقۀ سیستان خطرآفرین نیست.  https://jne.ut.ac.ir/article_99319_d34b9ae05544ba07e19030c216b35107.pdf

انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 Investigating the toxicity of zinc oxide nanoparticles compared to its different ions on biochemical parameters and damage to the spleen and testis of male mice بررسی سمیت نانوذرات اکسید روی در مقایسه با یونهای مختلف آن بر روی پارامترهای بیوشیمیایی و آسیب‌های طحال و بیضة موش سوری نر 113 125 99218 10.22059/jne.2024.378169.2687 FA محمد رضا یزدان شناس گروه محیط‌زیست، دانشکدة منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. 0000-0001-8256-4130 محمدرضا رضایی گروه محیط‌زیست، دانشکدة منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه بیرجند، بیرجند، ایران. 0000-0002-4191-3506 جواد خارکن دکتری گروه محیط زیست، دانشکده منابع طبیعی و محیط زیست، دانشگاه بیرجند، ایران 0000-0001-5157-8177 Journal Article 2024 06 17 Despite the wide application of nano materials, there is very little information about the impact of different nanoparticles on human health and the environment. Therefore, the purpose of this study is to investigate the toxicity of zinc oxide nanoparticles (ZnO NPs) compared to its different ions on biochemical parameters and damage to the spleen and testis of male mice. Mice were randomly exposed to ZnO NPs and its various ions in 5 groups of 5 (one control group). After the end of the test period (28 days), blood serum was collected and histological studies of mice spleen and testis were performed. Based on the obtained results, the serum creatinine level of all studied groups increased compared to the control group, while zinc nitrate (Zn (NO₃)₂) and zinc chloride (ZnCl₂) caused a significant increase in the creatinine level (<em>P</em><0.05) compared to the control group. Also, the level of serum bilirubin exposed to ZnO NPs and zinc sulfate (ZnSO₄) did not change compared to the control group, while Zn (NO₃)₂ and ZnCl₂ caused a significant increase (<em>P</em><0.05) in the level of blood serum bilirubin compared to the control group. Among the histological damages of the mouse testis, we can mention the change in the shape of the spermatogenic tubes, the increase in the number of leydig cells and the decrease in the population of spermatozoid cells and in the spleen tissue, it includes oedema and infiltration of inflammatory cells, arterial congestion, hemosiderin increase and spleen bleeding. Based on the obtained results, the severity of these injuries when mice are exposed to ZnCl₂ is much higher than when they are exposed to ZnO NPs, ZnSO₄, and Zn (NO₃)₂. با وجود کاربرد گسترده نانومواد، اطلاعات بسیار اندکی در مورد تأثیر نانوذرات مختلف بر روی سلامت انسان و محیط‌زیست وجود دارد. بنابراین هدف از این مطالعه، بررسی سمیت نانوذرات اکسید روی در مقایسه با یون‌های مختلف آن بر روی پارامترهای بیوشیمیایی و آسیب‌های طحال و بیضة موش سوری نر می‌باشد. موش‌ها به‌طور تصادفی در 5 گروه 5 تایی (یک گروه کنترل) در معرض نانوذرات اکسید روی و یون‌های مختلف آن قرار گرفتند. پس از پایان دورة آزمایش (28 روز) سرم خون جمع‌آوری شده و مطالعات بافت‌شناسی طحال و بیضة موش انجام شد. براساس نتایج به‌دست آمده سطح کراتینین سرم تمامی گروه‌های مورد مطالعه نسبت به گروه کنترل افزایش یافته است در حالی­ که نیترات و کلرید روی سبب افزایش معنی‌دار سطح کراتینین (0/05><em>P</em>) نسبت به گروه کنترل شده است همچنین سطح بیلی‌روبین سرم در معرض نانوذرات اکسید روی و سولفات روی نسبت به گروه کنترل هیچ گونه تغییری نداشته است در حالی­ که نیترات و کلرید سبب افزایش معنی‌دار (0/05><em>P</em>) سطح بیلی‌روبین سرم خون نسبت به گروه کنترل شده است. از جمله آسیب‌های بافت‌شناسی بیضة موش می‌توان به تغییر شکل لوله‌های اسپرم‌ساز، افزایش تعداد سلول‌های لایدیگ و کاهش جمعیت سلول‌های اسپرماتوزوئید اشاره نمود و در بافت طحال شامل اودما و آنفیلتراسیون سلول‌های التهابی، احتقان شریان، افزایش هموسیدرین و خونریزی طحال می‌باشد. براساس نتایج به‌دست آمده شدت این آسیب‌ها زمانی که موش در معرض کلرید روی قرار دارد بسیار بیشتر از زمانی است که در معرض نانوذرات اکسید روی، سولفات و نیترات روی قرار می‌گیرد. نتایج نشان داد که نانوذرات اکسید روی و یون‌های مختلف آن سبب تغییر در پارامترهای بیوشیمیایی سرم و آسیب‌های بافت‌شناسی گوناگون در بافت طحال و بیضه موش می‌شود با این حال، مطالعات بیشتری جهت پیش‌بینی اثرات ترکیبات مختلف روی به‌ویژه کلرید روی و استفادة ایمن از این ترکیبات پیشنهاد می‌شود. https://jne.ut.ac.ir/article_99218_afb54cd24d091c093c5cfbf829abb779.pdf

انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 Optimization of COD and BOD removal from dairy plant wastewater using the Fenton process بهینه‌سازی حذف COD و BOD از فاضلاب کارخانة لبنی با استفاده از فرآیند فنتون 127 139 99900 10.22059/jne.2024.386319.2734 FA مهتاب باباجانی مرزناکی گروه محیط‌ زیست، دانشکدة شیلات و محیط‌ زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. 0009-0003-0190-217X حسن رضایی گروه محیط‌ زیست، دانشکدة شیلات و محیط‌ زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. 0000-0002-5022-5078 هاجر آبیار گروه محیط‌ زیست، دانشکدة شیلات و محیط‌ زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. 0000-0003-1796-3527 Journal Article 2024 12 02 The dairy industry is considered as one of the top industries in the field of food production, which consumes a lot of water during the manufacturing and processing of dairy products. Dairy wastewater contains mineral particles, organic substances, heavy metals, and suspended substances, which affect the aquatic ecosystems and biodiversity if not treated properly. The purpose of this research is to treat dairy wastewater and reduce COD using the Fenton process, and to evaluate the effect of different operational parameters by the response surface methodology. At first, the characteristics of dairy wastewater such as pH, COD, TSS, TDS, phosphate, and nitrate were determined. The design of the experiment was carried out using the response surface methodology by Design-Expert software to optimize operational parameters such as H₂O₂, Fe²⁺, pH, and contact time. The efficiency of Fenton process in dairy wastewater treatment was investigated during 30 experiments and finally the optimal conditions were determined. The results of dairy wastewater quality investigation showed that the initial COD concentration of wastewater was 1400 mg/L. In addition, pH and H₂O₂ concentration had the most effect on the maximum reduction of COD. The highest COD and BOD removal efficiency under optimal conditions (pH= 3.5, H₂O₂ equal to 54 ml, 4 g of Fe²⁺ and reaction contact time of 10 minutes) was 93% and 88%, respectively. Despite the high efficiency and potential of the Fenton process in removing COD and BOD from dairy wastewater, the use of this approach on an industrial scale requires a comprehensive environmental and economic evaluation. صنایع لبنی به‌عنوان یکی از برترین صنایع در عرصة مواد غذایی مطرح است که در طی فرآیندهای ساخت و فرآوری محصولات لبنی مقدار زیادی آب مصرف می‌کند. فاضلاب حاصل از این صنایع حاوی ذرات معدنی، مواد آلی، فلزات سنگین و مواد معلق است که اگر به‌درستی تصفیه نشوند اکوسیستم‌های آبی و تنوع زیستی منطقه را تحت تأثیر قرار می‌دهد. هدف از این تحقیق تصفیة فاضلاب لبنی و کاهش COD و BOD با استفاده از فرآیند فنتون و ارزیابی تأثیر پارامترهای عملیاتی مختلف با استفاده از روش سطح پاسخ است. در ابتدا خصوصیات فاضلاب لبنی مانند pH، COD، TSS، TDS، فسفات و نیترات مشخص شد. طراحی آزمایش با روش سطح پاسخ توسط نرم‌افزار Design-Expert جهت بهینه‌سازی پارامترهای عملیاتی از قبیل H₂O₂، Fe²⁺، pH و زمان تماس واکنش انجام شد. کارایی فرآیند فنتون در تصفیة فاضلاب لبنی طی 30 آزمایش مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت شرایط بهینه مشخص گردید. نتایج بررسی کیفیت فاضلاب لبنی نشان داد که غلظت اولیة COD فاضلاب 1400 میلی‌گرم بر لیتر است. علاوه بر این، پارامترهای pH و غلظت H₂O₂ بیشترین تأثیر را در کاهش حداکثری COD داشتند. بالاترین بازدهی حذف COD و BOD در شرایط بهینه (3/5 =pH، H₂O₂ برابر 54 میلی‌لیتر، 4 گرم ⁺Fe² و زمان تماس واکنش برابر 10 دقیقه) به‌ترتیب 93 و 88 درصد بود. علی‌رغم بازدهی و پتانسیل بالای فرآیند فنتون در حذف COD و BOD فاضلاب لبنی، استفاده از این رویکرد در مقیاس صنعتی نیازمند ارزیابی جامع محیط‌زیستی و اقتصادی است. https://jne.ut.ac.ir/article_99900_5fb914181f066833f7820a80f5666131.pdf

انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 Investigating the histopathology and ultrastructural changes of gill tissue of common carp (Cyprinus carpio) in separate and Co- exposure to silica nanoparticles (SiO2) and zinc oxide nanoparticles (ZnO) بررسی آسیب‌شناسی و تغییرات فراساختاری بافت آبشش بچه‌ماهی کپور معمولی (Cyprinus carpio) در مواجهه جداگانه و همزمان نانوذرات دی‌اکسید سیلیس (SiO2) و نانو ذرات اکسید روی (ZnO) 141 151 99532 10.22059/jne.2024.377728.2682 FA سمیرا میرمحمدولی گروه علوم و مهندسی محیط‌ زیست، دانشکدة منابع طبیعی و محیط‌ زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران. عیسی سلگی گروه علوم و مهندسی محیط‌ زیست، دانشکدة منابع طبیعی و محیط‌ زیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران. 0000-0002-5405-9513 برهان منصوری مرکز تحقیقات پیشگیری از سوء مصرف مواد، پژوهشکدة بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی کرمانشاه، کرمانشاه، ایران. 0000-0001-5411-5362 Journal Article 2024 06 17 Co- exposure to nanoparticles can cause serious damage to aquatic organisms, including fish. The aim of this study was to investigate the toxic effects of simultaneous exposure to silica and zinc oxide nanoparticles on changes in the gill tissue of common carp (<em>Cyprinus carpio</em>). In this study, common carp were exposed to different concentrations of zinc oxide nanoparticles, silica dioxide, and a combination of these nanoparticles. After 28 days of exposure, the samples were prepared for gill histology. Devices such as XRD, FTIR, and SEM were used in this study. The present study showed that the exposure of common carp to nanoparticles caused various tissue damage, including capillary telangiectasia, hyperplasia, increased mucus secretion, clubbing of the apex of the secondary lamellae, and fusion. Also, the simultaneous exposure of two nanoparticles has more destructive effects than the separate state of nanoparticles, which can be concluded that the presence of silica nanoparticles increases the toxicity of zinc nanoparticles. In addition, different nanoparticles show different effects in different environments. Therefore, it should be noted that the use of different nanoparticles in different amounts requires more detailed and comprehensive studies on the effects of these nanoparticles on living organisms. مواجهة همزمان نانوذرات می­ تواند آسیب ­های جدی به جانداران آبزی از جمله ماهی­ ها به دنبال داشته باشد. هدف از این مطالعه بررسی اثرات سمی رویارویی همزمان با نانوذرات دی­اکسید سیلیس و اکسید روی بر تغییرات بافت آبشش ماهی کپور معمولی (<em>Cyprinus carpio</em>) بود. در این مطالعه،<strong> </strong>۳۰۰ قطعه ماهی کپور معمولی با میانگین وزن 1±۸ گرم در مواجهه با غلظت ­های مختلف نانوذرات اکسید روی، دی اکسید سیلیس و ترکیب این نانوذرات قرار گرفتند و پس از۲۸ روز نمونه ­برداری به­ منظور بررسی آسیب ­های بافت­ شناسی آبشش انجام شد. در این مطالعه دستگاه ­هایی مانندXRD ،FTIR و SEM مورد استفاده قرار گرفتند. مطالعة حاضر نشان داد که در معرض قرارگیری ماهی کپور معمولی با نانوذرات باعث آسیب‌های بافتی مختلفی شامل تلانژیکتازی مویرگی، هایپرپلاژی، افزایش ترشح موکوس، چماقی­ شدن رأس لاملای ثانویه و فیوژن بوده است. همچنین مواجهة همزمان با دو نانو ذرة مورد بررسی اثرات مخرب بیشتری نسبت به حالت انفرادی این نانوذرات دارد که می ­توان نتیجه گرفت حضور نانوذرات دی­اکسید سیلیس باعث افزایش سمیت نانوذرات روی می­ شود. به‌علاوه، نانو ذرات مختلف در محیط ­های مختلف اثرات متفاوتی از خود نشان می‌دهند. بنابراین لازم است که همزمان با افزایش بکارگیری نانو مواد مختلف در کاربردهای گوناگون، مطالعات دقیق و جامع­تری پیرامون تأثیرات این مواد بر موجودات زنده انجام شود. https://jne.ut.ac.ir/article_99532_ee7df3d028b16175a0199c2740832861.pdf

انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 Application of system dynamics modeling and life cycle impact assessment method based on endpoint in examining different waste management scenarios کاربرد مدل‌سازی پویایی سیستم و روش ارزیابی تأثیر چرخة زندگی براساس نقطة پایانی در بررسی سناریوهای مختلف مدیریت پسماند 153 167 100453 10.22059/jne.2025.385919.2731 FA علی شهبازی گروه محیط‌ زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0000-0002-1478-5852 مظاهر معین الدینی گروه محیط‌ زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران. 0000-0002-3931-5339 محمدعلی عبدلی گروه مهندسی محیط‌ زیست، دانشکدة محیط زیست، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0000-0002-0158-4891 مهناز حسین زاده گروه مدیریت صنعتی، دانشکدة مدیریت، دانشگاه تهران، تهران، ایران. 0009-0001-1815-1945 نعمت اله جعفرزاده مرکز تحقیقات فناوری‌های محیطی، دانشگاه علوم پزشکی جندی شاپور اهواز، اهواز، ایران. 0000-0003-2516-2340 Journal Article 2024 11 26 The aim of this study is to develop a comprehensive model of the urban waste management system to compare different waste management scenarios. For this reason, a comprehensive model was developed using a system dynamics approach. Additionally, the life cycle impact assessment method based on endpoint was used to compare the various waste management scenarios. The validation results for population changes and waste generation indicated excellent predictive value for the model. The results showed that the amount of waste generation is increasing during the simulation period and the volume of landfilled waste in all scenarios is greater than the remaining capacity of the landfill in the study area. The BAU scenario showed the worst situation in terms of environmental indicators, so that during the simulation period, the amount of landfillable waste and net greenhouse gas emissions (in terms of carbon dioxide equivalent) reached 21.7 and 10 million tons, respectively. Also, the environmental damage cost due to waste landfilling during the simulation period has also reached $567 million. In contrast, organic waste management through anaerobic digestion and composting significantly improved the system's performance in terms of environmental indicators. In the anaerobic digestion scenario, the amount of waste landfilled, net greenhouse gas emissions, and environmental damage costs decreased by 66%, 269%, and 54%, respectively, compared to the BAU scenario. This study demonstrated that the system dynamics modeling approach can provide a comprehensive view of the waste management system and test various policies and strategies for sustainable waste management. هدف این مطالعه توسعة مدل جامع سیستم مدیریت پسماند شهری جهت مقایسة سناریوهای مختلف مدیریت پسماند است. به‌همین منظور یک مدل جامع با استفاده از رویکرد پویایی سیستم توسعه داده شد، علاوه بر این، از روش ارزیابی چرخة زندگی براساس نقطة پایانی برای مقایسة سناریوهای مختلف مدیریت پسماند استفاده گردید. نتایج اعتبارسنجی تغییرات جمعیت و میزان پسماند نشان‌دهندة ارزش پیش‌بینی عالی مدل بود.  نتایج نشان داد که میزان تولید پسماند در دوران شبیه‌سازی در حال افزایش است و حجم پسماند دفن شده در همة سناریوها بیشتر از ظرفیت باقیماندة محل‌ دفن در منطقة مورد مطالعه است. سناریو پایه از نظر شاخص ­های محیط‌زیستی بدترین وضعیت را نشان می­ دهد، به‌طوری‌که در دوران شبیه­ سازی میزان پسماند قابل دفن و انتشار خالص گازهای گلخانه‌ای (برحسب دی‌اکسیدکربن معادل) به‌ترتیب در حدود 21/7 و 10  میلیون تن شده است، همچنین هزینة آسیب محیط­زیستی به‌واسطة دفن‌ پسماندها در دورة شبیه‌سازی نیز به 567 میلیون دلار رسیده است. درحالی‌که، مدیریت پسماندهای آلی از طریق هاضم بی‌هوازی و کمپوست به‌طور قابل‌توجهی سیستم را از نظر شاخص‌های محیط‌زیستی بهبود می‌بخشد. در سناریوی هاضم بی‌هوازی میزان پسماندهای دفن ‌شده، انتشار خالص گازهای گلخانه‌ای و هزینة آسیب محیط‌زیستی در مقایسه با سناریوی پایه به‌ترتیب 66، 269 و 54 درصد کاهش یافته است. این مطالعه نشان داد رویکرد مدل‌سازی پویایی سیستم می‌تواند با ارائة یک نمای کلی از سیستم مدیریت پسماند و آزمایش سیاست‌ها و استراتژی‌های مختلف برای مدیریت پایدار پسماند قابل‌اجرا باشد. https://jne.ut.ac.ir/article_100453_ab0344c651009ee8b18386fb3caa1eb2.pdf

انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 Solar power plants feasibility study and evaluating technical, environmental and economic issues in PVsyst software (case of Guilan province) امکان‌سنجی تأسیس نیروگاه‌های خورشیدی و ارزیابی فنی، محیط‌زیستی و اقتصادی نیروگاه در نرم‌افزار PVsyst (مطالعة استان گیلان) 169 183 100077 10.22059/jne.2025.386835.2736 FA علی احمدی ارکمی گروه محیط‌ زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، گیلان، ایران. 0000-0003-3534-6004 گلنوش شفیعیون گروه محیط‌ زیست، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، گیلان، ایران. 0009-0004-2799-9499 Journal Article 2024 12 13 The limited resources of fossil fuels and their environmental impacts have increased solar energy's role in electricity generation. This study analyzes climatic data from the past twenty years to rank cities in Guilan province for solar power plant development. Using PVsyst software, technical, economic, and environmental assessments were conducted. The TOPSIS and SAW methodologies identified Jirandeh, Manjil, and Bandar Anzali as the top candidates, with estimated electricity production capacities of 1427, 1196, and 1156 Kwh/Kw, and efficiencies of 16%, 14%, and 13%, respectively. Each location requires a capital investment of approximately 2.34 million dollars, with projected CO₂emissions reductions of 65.5, 53.3, and 51.4 thousand tons over 20 years. Although solar power plant efficiency in Guilan is lower than in central regions of the country, the province's tourism potential and distance from oil and gas refineries highlight the need for solar energy development. This research offers valuable insights for authorities on capital investments and site selection in Guilan province. محدود بودن منابع سوخت فسیلی، عدم دسترسی آسان به آن و اثرات مخرب محیط‌زیستی سبب افزایش سهم انرژی خورشیدی در تولید برق در دهه‌های اخیر شده است. مطالعة حاضر با بهره‌گیری از آرشیو پارامترهای اقلیمی در طول دو دهة اخیر، شهرهای استان گیلان را از منظر پتانسیل تأسیس نیروگاه خورشیدی رتبه‌بندی کرده و ارزیابی‌های فنی، اقتصادی و محیط‌زیستی را در نرم‌افزار PVsyst انجام داده است. نتایج اولویت‌بندی با روش‌های TOPSIS وSAW نشان داد که شهرهای جیرنده، منجیل و بندر انزلی دارای بیشترین پتانسیل تأسیس نیروگاه هستند. به‌علاوه، نتایج نرم‌افزار PVsyst نشان داد که میزان تولید برق در ایستگاه‌های جیرنده، منجیل و بندر انزلی به‌ترتیب برابر با 1427، 1196 و 1156 Kwh/Kw است. بازدة کلی تأسیس نیروگاه در این ایستگاه‌ها نیز به‌ترتیب برابر با 16، 14 و 13 درصد است. سرمایة اولیه مورد نیاز برابر با ۳۴/۲ میلیون دلار است و در مدت 20 سال عمر پروژه نیز به‌ترتیب سبب کاهش انتشار 65/5، 53/3و 51/4 هزار تن CO₂معادل می‌شوند. هر چند بازدة تأسیس نیروگاه خورشیدی در استان گیلان اندکی کمتر از مناطق مرکزی کشور است، اما با توجه به ماهیت گردشگرپذیر بودن استان گیلان و دوری از پالایشگاه‌های نفت و گاز، تأسیس نیروگاه‌های خورشیدی در آن از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. نتایج این پژوهش می‌تواند مسئولین امر را در خصوص میزان سرمایة مورد نیاز و بهترین محل‌های اجزای پروژه در استان گیلان یاری رساند. https://jne.ut.ac.ir/article_100077_57d486b8f41e52b4de4561af04afaa41.pdf

انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 Modeling dust particles from stack with artificial neural network and studying electrofilter performance: a case study of Zaveh cement factory مدل‌سازی ذرات غبار خروجی از دود‌کش با شبکة عصبی مصنوعی و بررسی عملکرد الکتروفیلتر: مطالعة کارخانة سیمان زاوه 185 199 100076 10.22059/jne.2025.380898.2713 FA قاسم ذوالفقاری گروه علوم و مهندسی محیط‌ زیست، دانشکدة علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران. 0009-0006-2344-364X سارا نظام پرور گروه علوم و مهندسی محیط‌ زیست، دانشکدة علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران. 0009-0007-9279-7852 محمود امین طوسی گروه علوم کامپیوتر، دانشکده ریاضى و علوم گروه علوم کامپیوتر، دانشکدة ریاضی و علوم کامپیوتر، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران. 0000-0001-9640-6475 Journal Article 2024 09 21 The aim of this research is to evaluate the performance of the electrofilter at the Zaveh Cement plant and to provide an optimized model for predicting dust using MLP and RBF neural networks. Using 5048 data points, the impact of parameters such as pressure, temperature, and voltage was examined in MATLAB software. The MLP network was designed with four layers, including an input layer, a first hidden layer, a second hidden layer, and an output layer, and the output error from the execution (three times) was calculated. In the MLP, the Levenberg-Marquardt learning algorithm and the Hyperbolic tangent transfer function were employed with 1000 epoch. The MLP layer multiplier was selected for the RBF. To assess the performance of the electrofilter, humidity, speed, pressure, flow rate, and gas temperature were measured under isokinetic conditions using the KIMO HD device, and dust was measured with the Westech device. The MSE for MLP was 1.36 for training data and 2.78 for test data, while for RBF it was 1.39 for training data and 3.15 for test data (R²= 0.78 for MLP and 0.68 for RBF). The performance of the existing electrofilter did not decline significantly relative to the lifespan of the filters. The findings of this study suggest that if the neural network is properly trained, it can be an accurate and fast method for solving complex and time-consuming problems. It is recommended to investigate the effects of speed, humidity, and dew point on the output dust using the network. هدف از این تحقیق بررسی عملکرد الکتروفیلتر کارخانة سیمان زاوه و ارائة مدل بهینة پیش‌بینی غبار با شبکه‌های عصبی پرسپترون (MLP) و تابع پایة شعاعی (RBF) است. با استفاده از 5048 داده، تأثیر پارامترهای فشار، دما، و ولتاژ در نرم‌افزار MATLAB بررسی شد. شبکة MLP با چهار لایه شامل لایة ورودی (سه نورون)، لایة اول پنهان (2 تا ۲۰ نورون)، لایة دوم پنهان (2 تا 10 نورون)، و لایة آخر (یک نورون) طراحی و خطای خروجی حاصل از اجرا (سه مرتبه) محاسبه گردید. در MLP، الگوریتم یادگیری Levenberg-Marquardt و تابع انتقال Hyperbolic tangent با حداکثر تعداد تکرار یادگیری (Epoch) 1000 به‌کار گرفته شد. در RBF مضرب دو لایة  MLPبرای  RBF انتخاب شد. برای بررسی عملکرد الکتروفیلتر، رطوبت، سرعت، فشار، دبی، و دمای گاز توسط دستگاهKIMO HD  و غبار با دستگاه Westech در شرایط ایزوکنتیک اندازه‌گیری گردید. میانگین مربعات خطا در MLP برای داده‌های آموزش 36/1 و برای داده‌های تست 78/2 و در RBF برای دادهای آموزش 1/39 و برای داده‌های تست 3/15 بود (ضریب همبستگی 0/78 در MLP و 0/68 در RBF). نتایج آنالیز حساسیت نشان داد که تغییرات ولتاژ تأثیر مهمی بر غبار نسبت به سایر پارامترها می‌گذارد. براساس بررسی وضعیت سیستم کنترل غبار، عملکرد الکتروفیلتر موجود نسبت به عمر مفید الکتروفیلترها کاهش چشمگیری نداشت. یافته‌های این پژوهش دلالت می‌کنند که اگر شبکة عصبی به درستی آموزش داده شود، می‌تواند روشى دقیق و سریع برای حل مسائل پیچیده و زمان‌بر باشد. پیشنهاد می‌شود تأثیر سرعت، رطوبت، و نقطة شبنم بر غبار خروجی با استفاده از شبکه‌ بررسی گردد. https://jne.ut.ac.ir/article_100076_e7ebbcd1e0bc8d689824a6b853f296e7.pdf

انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 Characterization of infectious wastes from hospitals and healthcare centers in Rasht city and determining the concentration of heavy metals in their leachate بررسی پسماندهای عفونی بیمارستان‏ها و مراکز خدمات جامع سلامت شهر رشت و تعیین غلظت فلزات سنگین در شیرابه 201 215 100223 10.22059/jne.2025.383376.2715 FA داریوش نقی‏ پور گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکدة بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گیلان، رشت، ایران. 0000-0001-8339-3791 سید داود اشرفی گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکدة بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گیلان، رشت، ایران. 0000-0002-9726-5456 زهرا شهیدی مقدم گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکدة بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گیلان، رشت، ایران. 0000-0003-2283-9299 کامران تقوی گروه مهندسی بهداشت محیط، دانشکدة بهداشت، دانشگاه علوم پزشکی گیلان، رشت، ایران. 0000-0003-2897-9276 Journal Article 2024 10 22 Hospital infectious waste contains hazardous and toxic substances, necessitating careful management to prevent significant public health and environmental risks. This study investigates the physical composition of infectious waste and the concentrations of heavy metals in the leachate from hospitals and health care centers in Rasht. A descriptive cross-sectional analysis was conducted over two weeks during the fall and winter seasons, examining infectious waste from seven public hospitals and three health care centers both quantitatively and qualitatively. Heavy metal concentrations were measured using the ICP-OES device. The findings revealed that the average daily waste production ranged from 20.2 to 106.5 kg, with a density between 28.5 and 139.1 kg/m³. Plastic waste, averaging 4.1-53.9 kg per day, was the most prevalent, while glass (ampoules), ranging from 0.5 to 4.4 kg per day, was the least common. Zinc had the highest concentration among heavy metals (129-904 µg/L), while cadmium had the lowest (1-5 µg/L). Mercury levels in the leachate exceeded the irrigation standards established by the USEPA. These results underscore the necessity of implementing effective waste management strategies, including comprehensive staff training on proper waste segregation and the adoption of measures to reduce mercury concentrations. پسماند‌های عفونی بیمارستانی به ‏دلیل دارا بودن عوامل خطرناک و سمی، نیازمند مدیریت دقیق هستند؛ عدم مدیریت مناسب می‌تواند تهدیدی جدی برای سلامت عمومی و محیط‏زیست باشد. این پژوهش به آنالیز فیزیکی اجزای پسماند‌های عفونی و بررسی غلظت فلزات سنگین در شیرابة پسماند‌های عفونی بیمارستان‌ها و مراکز خدمات جامع سلامت شهر رشت پرداخته است. در این مطالعة توصیفی-مقطعی، پسماند‌های عفونی هفت بیمارستان دولتی و سه مرکز خدمات جامع سلامت طی دو هفته در فصول پاییز و زمستان از نظر کمی و کیفی مورد بررسی قرار گرفتند. برای سنجش فلزات سنگین، از دستگاه ICP-OES استفاده شد. نتایج نشان داد که میانگین وزن پسماند‌های عفونی بین ۲/۲۰ تا ۵/۱۰۶ کیلوگرم در روز و دانسیتة آنها بین ۵/۲۸ تا ۱/۱۳۹ کیلوگرم بر مترمکعب متغیر بوده است. پلاستیک با میانگین ۹/۵۳-۱/۴ کیلوگرم در روز بیشترین و شیشه (آمپول) با میانگین ۴/۴ -۵/۰کیلوگرم در روز کمترین اجزای پسماند‌های عفونی بودند. همچنین، بیشترین غلظت فلزات سنگین مربوط به روی (۹۰۴-۱۲۹میکروگرم بر لیتر) و کمترین غلظت مربوط به کادمیوم (5-1 میکروگرم بر لیتر) بود. از سوی دیگر، غلظت جیوه در شیرابة پسماندهای عفونی بالاتر از استانداردهای آبیاریUSEPA  گزارش شد. با توجه به این نتایج، ضرورت اجرای برنامه‌های مدیریت مؤثر پسماند و آموزش کارکنان برای تفکیک اصولی پسماندها و همچنین اقدامات لازم برای کاهش غلظت جیوه احساس می‌شود. https://jne.ut.ac.ir/article_100223_4eb8ccdd48d4c4ebc217b4339a6d9513.pdf

انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 Distribution and accumulation of microplastic particles in the sediments of mangrove forests from Musa estuary, north-western Persian Gulf تجمع، پراکنش و نوع ذرات میکروپلاستیک ها در رسوبات سطحی جنگل‌های مانگرو خوریات موسی 217 228 101054 10.22059/jne.2025.381542.2706 FA محمد علی سالاری علی آبادی گروه زیست‌شناسی دریا، دانشکدة علوم دریایی و اقیانوس‌شناسی، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایران. 0000-0003-0833-3304 صادق پیری گروه زیست‌شناسی دریا، دانشکدة علوم دریایی و اقیانوس‌شناسی، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایران. 0009-0006-6383-8152 نگین سلامات گروه زیست‌شناسی دریا، دانشکدة علوم دریایی و اقیانوس‌شناسی، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایران. 0000-0002-5565-3725 Journal Article 2024 10 19 Microplastics are small pieces of plastic waste that result from the direct release of plastic particles as well as from the fragmentation of larger plastic items. They are emerging and stable pollutants that are scattered in different coastal and marine areas and they can be considered as a threat to the environment and aquatic life. To investigate the status of this pollutant, 20 samples were taken from the sediments of mangrove forests located in Musa estuary. The samples were transported to the laboratory in thick plastic bags to extract and count microplastic particles. Separation of microplastic particles from sediment particles was done by condensation separation method, identification and counting of particles using binocular optical microscope.  The average concentration of microplastic particles in the studied area was 15 per kilogram of sediment, and the maximum and minimum concentrations were 32 and 2, respectively. In this research, 35% of the found microplastics were fibers, about 32% were filaments, and 28% were pieces of the predominant form of microplastic particles. The predominant color of these particles was black/gray and white/transparent with 40 and 31% of all microplastics, respectively, and 14, 12 and 3% of microplastics were red/pink, yellow/orange and blue/green respectively. The results of this research showed that all kinds of microplastic particles in different shapes and colors are present in the sediments of mangrove forests from Musa estuary that the fishing and fishing industry, industrial and domestic waste, tourists and vehicle traffic are the most important sources of producing microplastic particles in Musa estuary sediments. میکروپلاستیک‌ها قطعات کوچکی از زباله‌های پلاستیکی هستند که از انتشار مستقیم ذرات پلاستیکی و همچنین تکه‌تکه شدن اقلام پلاستیکی بزرگتر ایجاد می‌شوند. آنها آلاینده‌های نوظهور و پایداری هستند که در بخش‌های مختلف ساحلی و دریایی پراکنده هستند و می‌توانند به‌عنوان تهدیدی برای محیط‌زیست و آبزیان محسوب شوند. برای بررسی وضعیت این آلاینده، 20 نمونه از رسوبات جنگل‌های مانگرو واقع درخور موسی برداشت شد. نمونه‌ها درکیسه‌های پلاستیکی ضخیم برای استخراج و شمارش ذرات میکروپلاستیک به آزمایشگاه منتقل شدند. جداسازی ذرات میکروپلاستیک از ذرات رسوب با توجه به چگالی، شناسایی و شمارش ذرات با استفاده از میکروسکوپ نوری دو چشمی انجام شد. میانگین غلظت ذرات میکروپلاستیک در منطقة مورد مطالعه 15 عدد در یک کیلوگرم رسوب و همچنین بیشینه و کمینة غلظت آن به‌ترتیب 32 و 2 عدد بود. در این پژوهش 35 درصد از میکروپلاستیک‌های یافت شده فیبر، حدود 32 درصد رشته‌ای و 28 درصد قطعه‌ای شکل غالب ذرات میکروپلاستیک را تشکیل دادند. رنگ غالب این ذرات سیاه/خاکستری و سفید/شفاف به‌ترتیب با 40 و 31 درصد از کل میکروپلاستیک‌ها و همچنین 14، 12 و 3 درصد از میکروپلاستیک‌ها به‌ترتیب قرمز/صورتی، زرد/نارنجی و آبی/سبز بودند. نتایج این پژوهش نشان داد که انواع ذرات میکروپلاستیک به شکل و رنگ مختلف در رسوبات جنگل‌های خور موسی حضور دارند که صنعت ماهیگیری و صیادی، پساب صنایع و خانگی، گردشگران و تردد وسایل نقلیه مهمترین منابع تولید‌کنندة ذرات میکروپلاستیک در رسوبات خور موسی هستند. https://jne.ut.ac.ir/article_101054_3bc0ce119f001e824f80ad2333c5c420.pdf

انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 Environmental life cycle assessment of graphene production from biomass waste: the impact of transitioning energy sources to renewable energy on global warming potential ارزیابی محیط‌زیستی چرخة حیات تولید گرافن از ضایعات زیستی: اثر تغییر منابع تأمین انرژی به انرژی‌های تجدیدپذیر بر پتانسیل گرمایش جهانی 229 241 100910 10.22059/jne.2025.388187.2752 FA فاطمه بهمئی گروه محیط‌ زیست، دانشکدة منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران. 0000-0002-9591-9989 نادر بهرامی فر گروه محیط‌ زیست، دانشکدة منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران. 0000-0002-2733-4057 شهرام قاسمی میر گروه نانو شیمی، دانشکدة شیمی، دانشگاه مازندران، بابلسر، ایران. 0000-0002-7988-7809 حبیب الله یونسی گروه محیط‌ زیست، دانشکدة منابع طبیعی و علوم دریایی، دانشگاه تربیت مدرس، نور، ایران. 0000-0003-3664-9525 مارسل ویل گروه فناوری‌های انرژی پایدار، دانشکدة ارزیابی فناوری و تجزیه و تحلیل سیستم‌ها، دانشکاه تکنولوژی کارلسروهه، کارلسروهه، آلمان. 0000-0003-0151-9990 Journal Article 2025 01 09 In recent years, graphene has garnered significant attention in fields such as electronics and energy storage due to its remarkable properties, including high electrical and thermal conductivity. Producing graphene from bio-waste has emerged as an innovative approach to reducing costs and enhancing environmental sustainability. This method can contribute to resource efficiency and mitigate environmental impacts. However, life cycle assessments of graphene production from bio-waste are limited, and its environmental impacts depend on the synthesis method and the energy sources utilized. In this study, a cradle-to-gate life cycle assessment was conducted with a functional unit of producing 1 kilogram of graphene to evaluate the environmental impacts associated with the production phase. The findings indicate that producing graphene from bio-waste, such as banana peels, wheat straw, and populus wood waste, can reduce environmental impacts. Among the evaluated bio-waste sources, graphene derived from wheat straw exhibited the highest environmental impact in the global warming category, equivalent to 580.91 kilograms of CO₂. In contrast, graphene produced from populus wood waste demonstrated the lowest impact in this category, equivalent to 122.49 kilograms of CO₂. Future scenario analyses suggest that incorporating renewable energy sources into Iran’s electricity mix could significantly reduce the global warming potential of graphene production between 2030 and 2050. This reduction is particularly notable for populus wood waste, with a projected decrease of 29% to 57% over the analyzed years. در سال‌های اخیر، گرافن به‌‌دلیل ویژگی‌های برجسته‌ای مانند رسانایی الکتریکی و حرارتی بالا، در زمینه‌هایی چون الکترونیک و ذخیره‌سازی انرژی توجه زیادی را به‌خود جلب کرده است. تولید گرافن از ضایعات زیستی به‌عنوان رویکردی نوین برای کاهش هزینه‌ها و ارتقای پایداری محیط‌زیستی مطرح شده است. این روش می‌تواند به بهره‌وری منابع و کاهش اثرات محیط­زیستی کمک کند. با این حال، ارزیابی‌های چرخة حیات تولید گرافن از ضایعات زیستی محدود است و اثرات محیط­زیستی آن به روش سنتز و منابع انرژی مورد استفاده وابسته است. در این مطالعه برای ارزیابی اثرات محیط­زیستی مربوط به فاز تولید گرافن، یک ارزیابی چرخة حیات از نوع گهواره تا دروازه با واحد کارکردی تولید یک کیلوگرم گرافن انجام شد .نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که تولید گرافن از ضایعات زیستی مانند پوست موز، کاه گندم و چوب صنوبر می‌تواند اثرات محیط‌زیستی را کاهش دهد. گرافن حاصل از ضایعات کاه گندم بالاترین اثرات محیط­زیستی را در ردة گرمایش جهانی، معادل91/580 کیلوگرم CO₂ دارد. در حالی‌که گرافن تولیدی از ضایعات چوب صنوبر کمترین تأثیرات را در این زمینه، معادل 49/122کیلوگرم CO₂نشان می‌دهد. تحلیل سناریوهای آینده نشان می‌دهد که استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر در ترکیب منابع برق ایران می‌تواند پتانسیل گرمایش جهانی را از سال 2030 تا 2050 به‌طور قابل‌توجهی کاهش دهد، به‌ویژه برای ضایعات چوب صنوبر که می‌تواند بین 29٪ تا 57٪ طی سال­های مورد بررسی کاهش یابد.  https://jne.ut.ac.ir/article_100910_c5c2f3677cc6e565cbf176c7f8982c80.pdf

انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 Evaluation of the efficiency of Phragmites australis in heavy metal uptake from Karoon River sediments ارزیابی کارایی گیاه نی (Phragmites australis) در جذب فلزات سنگین از رسوبات رودخانۀ کارون 243 254 101053 10.22059/jne.2025.388252.2749 FA رقیه چنانی گروه مهندسی طبیعت، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. 0009-0006-0309-2985 میترا چراغی گروه مهندسی طبیعت، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. 0000-0002-0389-3858 کبری حمیدی گروه اکوهیدرولوژی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران. 0009-0008-0929-9228 Journal Article 2025 01 05 Soil contamination with heavy metals, resulting from human activities such as industry and agriculture, is a serious environmental challenge with adverse effects on soil quality, groundwater, and human and animal health. Traditional soil remediation methods, such as washing and landfilling, are costly and time-consuming. Therefore, the use of novel and low-cost methods such as phytoremediation seems necessary. This method uses plants to remove pollutants from contaminated environments and is recognized as a sustainable and environmentally friendly solution. This study investigates the accumulation of heavy metals lead (Pb), cadmium (Cd), and chromium (Cr) in the common reed (Phragmites australis) and sediments of the Karoon River in the Bavi County. Sampling of roots, leaves, and sediment was performed at six stations with three replicates. Metal concentrations were measured using atomic absorption spectrometry and analyzed using SPSS and Excel software. The results showed that the highest accumulation of metals was in the sediment, followed by the roots of the common reed. Also, the concentration of lead (14.15 mg/kg) in the sediment of the common reed was higher compared to cadmium (9.16 mg/kg) and chromium (3.34 mg/kg). This study shows that the common reed, especially its roots, has a good potential for monitoring and absorbing heavy metals in the Karoon River and can be used for phytoremediation strategies. Therefore, future research should focus on investigating new plant species, optimizing phytoremediation systems, and evaluating the economic and social aspects of this method. آلودگی خاک به فلزات سنگین، ناشی از فعالیت‌های انسانی نظیر صنایع و کشاورزی، به‌عنوان یک چالش جدی محیط‌زیستی مطرح است که اثرات نامطلوبی بر کیفیت خاک، آب‌های زیرزمینی و سلامت انسان و دام دارد. روش‌های سنتی پاکسازی خاک، مانند شستشو و دفن، پرهزینه و زمان‌بر هستند. از این‌رو، استفاده از روش‌های نوین و کم‌هزینه مانند گیاه‌پالایی (Phytoremediation) ضروری به‌نظر می‌رسد. این روش با استفاده از گیاهان، آلاینده‌ها را از محیط‌های آلوده حذف می‌کند و به‌عنوان یک راهکار پایدار و دوستدار محیط‌زیست شناخته می‌شود. این مطالعه به بررسی تجمع فلزات سنگین سرب (Pb)، کادمیوم (Cd) و کروم (Cr) در گیاه نی (<em>Phragmites australis</em>) و رسوبات رودخانة کارون در محدودة شهرستان باوی می‌پردازد. نمونه‌برداری از ریشه، برگ و رسوب در شش ایستگاه و با سه تکرار انجام شد. غلظت فلزات با استفاده از دستگاه جذب اتمی اندازه‌گیری و با نرم‌افزارهای SPSS و Excel تجزیه‌و‌تحلیل شدند. نتایج نشان داد که بیشترین تجمع فلزات در رسوب و سپس در ریشة گیاه نی وجود داشت. همچنین، غلظت سرب (14/15میلی‌گرم) در رسوب گیاه نی، در مقایسه با کادمیوم (9/16 میلی‌گرم) و کروم (3/34میلی‌گرم) بالاتر بود. این مطالعه نشان می‌دهد که گیاه نی، به‌ویژه ریشة آن، پتانسیل مناسبی برای پایش و جذب فلزات سنگین در رودخانة کارون دارد و می‌تواند برای استراتژی‌های گیاه‌پالایی مورد استفاده قرار گیرد. به‌همین دلیل، تحقیقات آتی باید بر بررسی گونه‌های گیاهی جدید، بهینه‌سازی سیستم‌های گیاه‌پالایی و ارزیابی اقتصادی و اجتماعی این روش متمرکز شود. https://jne.ut.ac.ir/article_101053_6912d2cf8d6f0319d2bed09e2d2e6b37.pdf

انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 Mathematical modeling of energy and emissions in the co-gasification of sewage sludge and municipal solid waste: A case study of Tehran مدل‌سازی ریاضی انرژی و انتشارات در فرآیند گازی‌سازی همزمان لجن فاضلاب و پسماند (مطالعة شهر تهران) 255 265 101092 10.22059/jne.2025.380076.2701 FA نیلوفر صادقی لویه گروه مهندسی مکانیک ماشین‌های کشاورزی، دانشکدة مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران. 0009-0009-7899-124X شاهین رفیعی گروه مهندسی مکانیک ماشین‌های کشاورزی، دانشکدة مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران. 0000-0003-2647-3984 مرتضی اغباشلو گروه مهندسی مکانیک ماشین‌های کشاورزی، دانشکدة مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران. 0000-0001-8534-4686 حسین مبلی گروه مهندسی مکانیک ماشین‌های کشاورزی، دانشکدة مهندسی و فناوری کشاورزی، دانشگاه تهران، ایران. 0000-0003-3822-8804 Journal Article 2024 08 11 With the growth of population, the production of waste and wastewater has also increased significantly, making the management of this huge volume of waste a serious challenge. At the same time as the increase in the production of waste and wastewater, the demand for energy is also constantly growing. Since most of Iran's energy sources are fossil fuels, it is necessary to look for a renewable source of energy. Sewage sludge and waste, as biomass, are suitable sources for energy production. In this research, using mathematical modeling, the production of energy and the emission of gases from the simultaneous gasification of Tehran's waste and wastewater have been investigated. The results show that this method is not only an efficient method for the safe and hygienic disposal of sewage sludge and waste but can also be a sustainable and renewable source of energy production. In addition, by simultaneously gasifying the waste and sewage sludge of South Tehran wastewater treatment plant, about 2000 megawatt-hours of electricity can be recovered annually, which can be used for household and industrial purposes. In addition, this process is capable of processing about 5,000 tons of waste and sludge annually and produces about 2 million kilograms of carbon dioxide equivalent emissions. با رشد جمعیت، تولید پسماند و فاضلاب نیز به‌طور چشمگیری افزایش یافته و مدیریت این حجم عظیم از مواد زائد، به چالشی جدی تبدیل شده است. همزمان با افزایش تولید زباله و فاضلاب، تقاضا برای انرژی نیز به‌طور پیوسته رو به رشد است. از آنجا که عمده منابع تولید‌کنندة انرژی در ایران از سوخت ­های فسیلی می­باشد؛ بنابراین می­بایست به‌دنبال منبعی تجدیدپذیر برای تولید انرژی بود. لجن فاضلاب و پسماند به‌عنوان زیست ­توده، منبع مناسبی برای تولید انرژی می­باشند. در این پژوهش، با بهره‌گیری از مدل‌سازی ریاضی، به بررسی تولید انرژی و انتشار گازهای حاصل از گازسازی همزمان پسماند و فاضلاب شهر تهران پرداخته شده است. نتایج نشان می‌دهند که این روش، نه تنها روشی کارآمد برای دفع ایمن و بهداشتی لجن فاضلاب و پسماند است، بلکه می‌تواند منبعی پایدار و تجدیدپذیر برای تولید انرژی باشد. علاوه بر این، با گازی‌سازی همزمان پسماند و لجن فاضلاب تصفیه‌خانة جنوب تهران، سالانه حدود 2000 مگاوات ساعت الکتریسیته قابل بازیابی است که می‌تواند برای مصارف خانگی و صنایع مختلف مورد استفاده قرار گیرد. علاوه بر این، این فرآیند سالانه قادر به پردازش حدود 5 هزار تن پسماند و لجن می­باشد. در کنار تولید حدود 2 میلیون کیلوگرم کربن دی‌اکسید معادل انتشارات تولیدی، با گازی­سازی لجن فاضلاب و پسماند شهر تهران سالانه از انتشار حدود 1600 کیلوگرم کربن دی‌اکسید معادل به محیط‌زیست جلوگیری می­ شود. https://jne.ut.ac.ir/article_101092_510ecce063cc5e048fb1d39467b8ecdf.pdf

انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 78 ویژه‌نامه پایش و مدیریت آلاینده‌های محیط‌زیست طبیعی 2025 07 01 Development of a sustainability-based decision-making model for the establishment of solar power plants: A case study in the Yazd-Ardakan plain توسعة مدل تصمیم‌گیری مبتنی بر شاخص‌های پایداری جهت استقرار نیروگاه‌های خورشیدی: مطالعة دشت یزد-اردکان 267 282 101141 10.22059/jne.2025.389142.2757 FA جواد بیگی گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران. اکرم بمانی گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران. 0000-0002-8999-4077 ظاهره اردکانی گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران. 0009-0008-3702-6817 مریم مرادی گروه علوم و مهندسی محیط زیست، دانشکدة کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه اردکان، اردکان، ایران. Journal Article 2025 01 23 This study investigates the optimal site selection for establishing a photovoltaic solar power plant in the Yazd-Ardakan plain. To this end, topographical data including elevation, slope, and slope directions, as well as annual climatic information such as temperature, precipitation, relative humidity, sunshine hours, wind speed, and wind direction, were utilized. These data were collected from four different stations: Aqda, Meybod, Yazd, and Mehriz. Constraint layers, including faults, urban areas, and roads, were also examined in this research. Initially, all relevant layers corresponding to the extracted criteria were prepared and interpolated using the Inverse Distance Weighting (IDW) method. Subsequently, the data were normalized, and the weights of the parameters were derived through the Analytic Hierarchy Process (AHP) using pairwise comparisons. By integrating the maps, the land suitability degree was assessed. To identify the most effective parameters, sensitivity analysis was performed. The integration process was carried out under two scenarios: one that disregarded constraints and another that considered the study's limitations. The results indicated that when constraints were taken into account, 5.15% of the Yazd-Ardakan plain exhibited moderate suitability, 8% demonstrated good suitability, and 2.8% showed excellent suitability, with these areas primarily located in the eastern and western peripheries of Meybod and Yazd counties. The sensitivity analysis further revealed that changes in the weights of climatic parameters resulted in a 3% increase in poor suitability and a decrease in excellent suitability. These findings underscore the importance of climatic parameters in determining the compatibility of lands for the establishment of solar power plants. در این تحقیق، مکان‌یابی مناسب برای تأسیس نیروگاه خورشیدی فتوولتائیک در دشت یزد اردکان مورد بررسی قرار گرفته است. به این منظور از داده‌های توپوگرافی شامل ارتفاع، شیب و جهات شیب و همچنین اطلاعات آب و هوایی سالانه نظیر دما، بارش، رطوبت نسبی، ساعات آفتابی، سرعت و جهت باد استفاده شده است. این اطلاعات از چهار ایستگاه مختلف شامل عقدا، میبد، یزد و مهریز جمع‌آوری گردید. لایه‌های محدودیت مانند گسل‌ها، مناطق شهری و جاده‌ها نیز در این تحقیق بررسی شده‌اند. ابتدا تمامی لایه‌های مربوط به معیارهای استخراج شده تهیه و با استفاده از روش وزن‌دهی معکوس فاصله، درون‌یابی شدند. سپس داده‌ها نرمال‌سازی شدند و وزن‌های مربوط به پارامترها از طریق روش تحلیل سلسله‌مراتبی با رویکرد مقایسات زوجی استخراج گردید. با تلفیق نقشه‌ها، درجة تناسب اراضی به‌دست آمد. برای استخراج موثرترین پارامترها، آنالیز حساسیت انجام شد. فرآیند تلفیق با دو سناریو، یکی بدون در نظر گرفتن و دیگری با در نظر گرفتن محدودیت‌های مطالعه مورد نظر، انجام گرفت. نتایج نشان داد که با لحاظ کردن محدویت‌ها، 15/5 درصد از دشت یزد اردکان دارای تناسب متوسط، 8 درصد دارای تناسب خوب و 2/8 درصد دارای تناسب عالی هستند که این نواحی بیشتر در مناطق حاشیه‌ای شرقی و غربی شهرستان‌های میبد و یزد واقع شده‌اند. تحلیل حساسیت همچنین نشان داد که تغییر اوزان پارامترهای اقلیمی باعث افزایش 3 درصدی تناسب ضعیف و کاهش تناسب عالی می‌شود. این یافته‌ها اهمیت پارامترهای اقلیمی را در تعیین سازگاری اراضی برای تأسیس نیروگاه‌های خورشیدی تأکید می‌کنند. https://jne.ut.ac.ir/article_101141_08f1cb8af02003389707b943e9982729.pdf