انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Pressنشریه محیط زیست طبیعی2008-776477420250219The effect of environmental variables and human disturbance on the distribution of wintering birds in Shadegan International Wetlandتأثیر عوامل محیطزیستی و مزاحمتهای انسانی بر پراکندگی پرندگان زمستانگذران تالاب بینالمللی شادگان56557610017010.22059/jne.2025.384703.2721FAمهریبدریگروه محیطزیست، دانشکدة منابع طبیعی دریا، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایران.اولیاقلیخلیلی پورگروه محیطزیست، دانشکدة منابع طبیعی دریا، دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر، خرمشهر، ایران.Journal Article20241109This research aims to investigate the effect of eight environmental variables (dissolved oxygen in water, electrical conductivity of water, water acidity, water depth, water temperature, vegetation type, vegetation density index and water temperature) on the abundance and diversity of wintering birds in Shadegan International Wetland. The study also explores the relationship between these environmental variables and wintering birds. In this study, we examined species identification, their numbers, and environmental variables at 41 sampling points. The relationship between bird species and environmental factors was investigated using the CCA (Canonical Correspondence Analysis) method, considering both environmental variables and indicators of human disturbance (such as distance to local residents). The CCA results revealed that vegetation type was the most influential factor affecting the diversity of wintering birds among the seven measured environmental variables. Additionally, environmental variables had a greater impact on the distribution of wintering birds in Shadegan Wetland compared to human disturbances.<strong> </strong>Birds in the wetland can be categorized into two groups based on habitat use. The first group relies on human presence for nutrition and security, while the second group prefers open areas with low plant density, seeking security by avoiding human proximity.این پژوهش، جهت بررسی تأثیر هشت عامل محیطزیستی و انسانی (اکسیژن محلول در آب، هدایت الکتریکی آب، اسیدیتة آب، عمق آب، دمای آب، تیپ پوشش گیاهی، شاخص تراکم پوشش گیاهی و فاصله از ساکنین محلی) مؤثر بر فراوانی و تنوع جامعة پرندگان زمستانگذران تالاب بینالمللی شادگان (غنای گونهای، شاخص غالبیت، شاخص تنوعگونهای شانون-وینر و یکنواختی گونهای کامارگو) صورت پذیرفت. در این مطالعه شناسایی گونهها و تعداد آنها و اندازهگیری عوامل محیطزیستی در هر یک از 46 نقطة نمونهبرداری انجام شد. رابطة بین متغیرهای محاسبه شده پرندگان و عوامل محیطزیستی براساس عوامل محیطزیستی و مزاحمتهای انسانی (فاصله از ساکنین محلی) با استفاده از روش CCA (تحلیل همبستگی کانونی) مورد بررسی قرار گرفت. نتایج CCA نشان داد که در میان هشت متغیر محیطزیستی و انسانی اندازهگیری شده برای این مطالعه، تیپ پوشش گیاهی مهمترین عامل مؤثر بر تنوع پرندگان زمستان گذران بود. نتایج نشان داد که از بین عوامل محیط زیستی و مزاحمتهای انسانی، عوامل محیط زیستی بر پراکنش پرندگان زمستانگذران تالاب بین المللی شادگان مؤثرترند. بهطورکلی می توان پرندگان موجود در تالاب را براساس نوع استفاده از زیستگاه به دو گروه تقسیم نمود. گروه اول پرندگانی که وابسته به حضور انسان هستند و تغذیه و امنیت آنها در این مناطق تأمین میشود و گروه دوم که مناطق باز و کمتراکم گیاهی را بهعنوان مناطق مطلوب زیستگاهی انتخاب مینمایند و امنیت آنها با دورشدن از انسان تأمین می شود.https://jne.ut.ac.ir/article_100170_7e99067a20b32dc079c8ad7a3d3b6d26.pdfانتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Pressنشریه محیط زیست طبیعی2008-776477420250219Economic valuation of water production in Hyrcanian forests using InVESTارزشگذاری اقتصادی تولید آب در جنگلهای هیرکانی با استفاده از InVEST57759010045510.22059/jne.2025.384483.2719FAعظیمهاشم نژاد رحیم آبادیگروه اقتصاد کشاورزی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.امیرمحمدنژادگروه اقتصاد کشاورزی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.حمیدامیرنژادگروه اقتصاد کشاورزی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران.رضامقدسیگروه اقتصاد کشاورزی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.Journal Article20241027Forests play an important role in the production and regulation of water flow, among which forest watersheds are an inevitable necessity in water conservation. In this research, the water performance model in InVEST has been used to quantify the water production service. The required data of this model includes vegetation maps, annual average precipitation and evapotranspiration potential, soil and root depth, plant accessible water, watershed boundaries and bio-physical table. Based on the calculations made in three forestry areas - Gilan, Mazandaran and Golestan, 276416798 cubic meters of water are produced annually, and the highest amount of water production belongs to the forestry community of Rashtistan in forestry area 7 Aslam, Gilan with a value of 4479 cubic meters per hectare and the lowest amount belongs to the forest community of Mamrazistan in the forestry area of 91 Golestan and the average water production in the entire studied area is 3558 cubic meters per hectare. The studied areas are completely different from each other in terms of the economic value of water production service to ecosystems and do not have the same value. The value of each forest community was estimated from 240 million Rials to 367 million Rials and the average value of each hectare of the studied forests was 292 million Rials. Also, the total value of the region with an area of 77683 hectares was estimated to be equal to 22666177 million Rials. The results of spatial evaluation showed that the type of forest type and communities is very important in determining the value of water production service because the change in vegetation will significantly affect the value of water production service. The economic valuation of water production can encourage the participation of local residents for the protection and management of ecosystems, so that the cost of the services provided by the beneficiaries is paid, and as a result, the ecosystems suffer less damage and more protection.جنگلها نقش مهمی در تولید و تنظیم جریان آب دارند که در این میان، حوضههای آبخیز جنگلی ضرورتی اجتناب ناپذیر در حفظ آب هستند. در این پژوهش، برای کمی سازی خدمت تولید آب از مدل عملکرد آب در InVEST استفاده شد. داده های مورد نیاز این مدل شامل نقشه های پوشش گیاهی، میانگین بارش و تبخیر و تعرق پتانسیل سالانه، عمق خاک و ریشه، آب قابل دسترس گیاه، مرزهای حوضة آبخیز و همچنین جدول زیست-فیزیکی میباشد. براساس محاسبات انجام شده در سه حوزة جنگلداری-گیلان، مازندران و گلستان، سالانه 276416798 مترمکعب آب تولید می شود که بیشترین میزان تولید آب متعلق به جامعة جنگلی راشستان در حوزة جنگلداری 7 اسالم گیلان با مقدار 4479 مترمکعب در هکتار و کمترین مقدار مربوط به جامعة جنگلی ممرزستان در حوزة جنگلداری 91 گلستان و متوسط تولید آب در کل سطح مورد مطالعه، 3558 مترمکعب در هکتار است. مناطق مورد مطالعه از نظر میزان ارزش اقتصادی خدمت بوم سازگان تولید آب، کاملاً با یکدیگر متفاوت بوده و ارزش یکسانی ندارند. ارزش هر یک از جوامع جنگلی از 240 میلیون ریال تا 367 میلیون ریال و متوسط ارزش هر هکتار از جنگلهای مورد مطالعه 292 میلیون ریال برآورد شد. همچنین، ارزش کل منطقه با مساحت 77683 هکتار، معادل 22666177 میلیون ریال برآورد گردید. نتایج ارزشگذاری مکانی نشان داد که نوع تیپ و جوامع جنگلی در تعیین ارزش خدمت تولید آب بسیار مهم است زیرا تغییر در پوشش گیاهی بهمیزان قابل توجهی بر ارزش خدمت تولید آب مؤثر خواهد بود. ارزشگذاری اقتصادی تولید آب می تواند سبب تشویق مشارکت ساکنین محلی برای حفاظت و مدیریت بوم سازگان شد تا هزینة مربوط به خدمات ارائه شده توسط ذینفعان پرداخت شده و در نتیجه بوم سازگان دچار آسیب کمتر و حفاظت بیشتری شود.https://jne.ut.ac.ir/article_100455_869958d5b4c1d49fb5503047f3600505.pdfانتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Pressنشریه محیط زیست طبیعی2008-776477420250219Investigation of Melanocortin-4 receptor gene expression in response to variations in predator density and male density in Guppy (Poecilia reticulata )بررسی بیان ژن گیرندة ملانوکورتین 4 در پاسخ به تغییرات تراکم شکارچی و تراکم نر در ماهی گوپی (<i> Poecilia reticulata</i>)59159910225710.22059/jne.2025.392154.2786FAمهدیکاتبیگروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.امیررضاعابد علم دوستگروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.حمیدفرحمندگروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.علیمومنی نژادگروه شیلات، دانشکدة کشاورزی بهارآوران، دانشگاه علمی کاربردی استان قم، قم، ایران.Journal Article20250408The guppy, due to its diverse reproductive behaviors and extensive genetic resources, is considered a suitable model for studying the evolution of reproductive behaviors. The melanocortin-4 receptor (MC4R) plays a role in regulating energy balance, stress response, and reproductive control in vertebrates. This study examined the effect of different predator densities and the presence of competing males on MC4R gene expression in guppy. Experiments were conducted under controlled conditions in six treatments with different predator numbers and male densities. Sampling was performed at four time points: 5 minutes, 5 hours, 5 days, and 15 days after exposure. The relative expression of the MC4R gene was evaluated using Real-Time PCR and compared with the reference gene 18s. The results showed that predator density and the presence of competing males had a significant effect on MC4R gene expression in guppy (<em>P</em><0.05). The highest gene expression was observed in treatments with predators and high male density, 5 hours after exposure; however, with prolonged exposure, gene expression decreased. These results indicate that MC4R is a key regulator in biological processes such as growth, reproduction, stress responses, and metabolic rate. The findings also confirm the relationship of this gene with the regulation of reproductive behaviors and adaptation to predators and sexual competition. It is suggested that future studies examine the signaling mechanisms of MC4R and its epigenetic changes under long-term exposure to stress factors to determine its precise role in regulating physiological and behavioral responses.ماهی گوپی بهدلیل رفتارهای تولیدمثلی متنوع و منابع ژنتیکی گسترده، مدلی مناسب برای مطالعة تکامل رفتارهای تولیدمثلی محسوب میشود. گیرندة ملانوکورتین 4 (MC4r) در تنظیم تعادل انرژی، پاسخ به استرس و کنترل تولیدمثل در مهرهداران نقش دارد. این پژوهش تأثیر تراکمهای مختلف شکارچی و حضور نرهای رقیب بر بیان ژن MC4r در ماهی گوپی را بررسی کرد. آزمایشها در شرایط کنترلشده و در شش تیمار با تعداد متفاوت شکارچی و تراکم نر انجام شد. نمونهبرداری در چهار بازة زمانی ۵ دقیقه، ۵ ساعت، ۵ روز و ۱۵ روز پس از مواجهه انجام گرفت. بیان نسبی ژن MC4r با روش Real-Time PCR و مقایسه با ژن مرجع 18s ارزیابی شد. نتایج نشان داد که تراکم شکارچی و حضور نرهای رقیب تأثیر معنیداری بر میزان بیان MC4r در گوپی دارد (0/05><em>P</em>). بیشترین بیان ژن در تیمارهای دارای شکارچی و تراکم نر زیاد، ۵ ساعت پس از مواجهه مشاهده شد اما در ادامه، با افزایش مدت زمان مواجهه، بیان ژن کاهش یافت. این نتایج نشان میدهد که MC4r تنظیمکنندة کلیدی در فرآیندهای زیستی مانند رشد، تولیدمثل، پاسخهای استرس و نرخ متابولیک بدن است. یافتهها همچنین ارتباط این ژن را با تنظیم رفتارهای تولیدمثلی و سازگاری با شکارچیان و رقابت جنسی تأیید میکنند. پیشنهاد میشود مطالعات آینده مکانیسمهای سیگنالدهی MC4r و تغییرات اپیژنتیکی آن را در مواجهه طولانیمدت با عوامل استرسزا بررسی کنند تا نقش دقیق آن در تنظیم پاسخهای فیزیولوژیکی و رفتاری مشخص شود.https://jne.ut.ac.ir/article_102257_844b57d498a063bc1651c49544c4eb71.pdfانتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Pressنشریه محیط زیست طبیعی2008-776477420250219Evaluating land use changes with a landscape ecology approach (Case study: Gilan-e Gharb County)ارزیابی تغییرات کاربری اراضی با رویکرد اکولوژی سیمای سرزمین (مطالعة شهرستان گیلانغرب)60161210116110.22059/jne.2025.389811.2764FAارششیرمحمدپورگروه علوم و مهندسی محیطزیست، دانشکدة منابع طبیعی و محیطزیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران.میرمهردادمیرسنجریگروه علوم و مهندسی محیطزیست، دانشکدة منابع طبیعی و محیطزیست، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران.فاطمهمحمدیاریگروه مهندسی محیطزیست، دانشکدة منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران.Journal Article20250202Urbanization and land use changes are one of the most important human activities on earth that affect the quality of life and sustainability of ecosystems. In this regard, the present research has been conducted with the aim of investigating the effects of land use changes on landscape patterns in Gilan-e Gharb<strong> </strong>city in 2007 and 2022. For this purpose, land use maps were extracted from Landsat 5 and 8 satellite images using maximum likelihood algorithm. Also, in order to quantify the changes in the spatial and temporal patterns of the studied area, land features were calculated using Fragstats software at two levels of class and land features. According to the results, in the studied time period, 273.40 hectares were added to the area of urban areas and 828.10 hectares were decreased from the area of agricultural lands. The results of surveying the parameters of the landscape of the land show the fragmentation of the land and the loss of integrity. In order to control the fragmentation and prevent the destruction of land uses to urban use, development planning in this area should be done based on the principles of protection and protection of lands with natural cover and agriculture.تغییر کاربری اراضی ناشی از شهرنشینی یکی از مهمترین فعالیت های انسانی روی زمین است که ساختار اکوسیستمهای طبیعی را تحت تأثیر قرار می دهد. در دهه های اخیر جمعیت روستایی شهرستان گیلانغرب به مناطق شهری جذب شده و گسترش شهری بهطور مستقیم باعث تغییر در ساختار شهری و تخریب اراضی طبیعی در این منطقه شده است. در این راستا، پژوهش حاضر با هدف بررسی اثرات تغییرات کاربری اراضی بر الگوهای سیمای سرزمین در این شهرستان در دو سال 1386 و 1401 انجام شده است. بدینمنظور نقشه های کاربری اراضی با استفاده از الگوریتم حداکثر احتمال از تصاویر ماهواره ای لندست 5 و 8 استخراج شدند. همچنین به منظور کمی سازی تغییرات در الگوهای مکانی و زمانی، سنجه های سیمای سرزمین در دو سطح کلاس و سیمای سرزمین محاسبه شدند. براساس نتایج، در بازة زمانی مورد مطالعه 273/40 هکتار بر مساحت مناطق شهری اضافه شد و 828/10 هکتار از مساحت اراضی کشاورزی کاهش یافت. همچنین نتایج بررسی سنجه های سیمای سرزمین نشان داد که مقادیر NP در بازة زمانی مورد مطالعه برای مناطق شهری و اراضی کشاورزی روند افزایشی دارد. از طرف دیگر مقدار سنجة CONTAG از 79/1 به 78/648درصد رسیده است. این نتایج نشاندهندة کاهش پیوستگی و افزایش تکهتکه شدن سیمای سرزمین منطقه است. بهمنظور کنترل تکهتکه شدن و جلوگیری از تخریب کاربری ها به کاربری شهری، برنامه ریزیهای توسعهای در این منطقه، باید براساس اصول حفاظتی و حمایتی اراضی با پوشش طبیعی و کشاورزی انجام شود.https://jne.ut.ac.ir/article_101161_dcc2a2097c596971831beaba6b830540.pdfانتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Pressنشریه محیط زیست طبیعی2008-776477420250219Investigating the effectiveness of a Bit Trap Filter (BTF) in removing chemical, green, and zinc ionic nanoparticles from waterبررسی کارآیی سیستم تصفیة تلهذرهگیر (BTF) در حذف نانوذرات شیمیایی، سبز و یون فلزی روی از آب61362010203410.22059/jne.2025.386115.2732FAنرگسرستمیانگروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.0009-0000-6438-8209آرشجوانشیرخوییگروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشکدگان کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.آرشصلاحی نژادپژوهشگر پسا دکترا، گروه زیستشناسی، دانشگاه ساسکاچوان، کانادا.0000-0001-7644-1273Journal Article20241128With the increasing spread of pollution, it is essential to focus on removing and reducing the entry of pollutants into the environment using cost-effective and efficient methods. One of the main sources of pollution in aquatic ecosystems is elements in various forms, which, unlike organic compounds, do not decompose in nature through chemical or biological processes and severely affect food webs and ultimately human health. Zinc is one such particle, which, given the varying tolerance levels of aquatic organisms, induces different effects in the aquatic environment. This study aimed to remove chemical, green, and ionic zinc nanoparticles at two concentrations of 1.5 and 2.5 mg/L using a Bit Trap Filter system. Sampling was performed over three hours, every twenty minutes. The efficiency of reducing the concentration of chemical, green, and ionic zinc nanoparticles at an initial concentration of 1.5 mg/L was 98%, 98.67%, and 98.67%, respectively. The efficiency of reducing the concentration of chemical, green, and ionic zinc nanoparticles at an initial concentration of 2.5 mg/L was 98.40%, 99.20%, and 98.40%, respectively. This study demonstrated that chemical, green, and ionic zinc nanoparticles can be removed from the aquatic environment using a Bit Trap Filter system.با گسترش روزافزون آلودگی ها، توجه به حذف و کاهش ورود آلاینده ها به محیط با روشهایی مقرون بهصرفه و کارآمد ضروری می نماید. یکی از منابع اصلی آلودهکنندة بوم سازگان آبی عناصر با فرم های مختلف هستند، که برخلاف ترکیبات آلی از طریق فرآیندهای شیمیایی یا زیستی در طبیعت تجزیه نمیشوند و به طور جدی شبکه های غذایی و نهایتاً سلامت انسان را تحت تأثیر قرار می دهند. یکی از این ذرات روی میباشد که با توجه به دامنة تحمل متفاوت آبزیان، با حضور در محیط آبی اثرات متفاوتی را القا مینماید. مطالعة حاضر به منظور حذف نانوذرة شیمیایی، سبز و یون فلز روی در دو غلظت 1/5و 2/5 میلیگرم در لیتر با استفاده از سیستم تصفیة تله ذرهگیر Bit Trap Filter انجام شد. نمونهبرداری ها در یک بازة زمانی سه ساعته و هر بیست دقیقه یکبار صورت گرفت. بازدهی کاهش غلظت نانوذره شیمیایی، سبز و یون فلزی روی در غلظت اولیه 1/5 میلی گرم در لیتر بهترتیب 98 درصد، 98/67درصد و 98/67 به دست آمد. بازدهی کاهش غلظت نانوذره شیمیایی، سبز و یون فلزی روی در غلظت اولیه 2/5 میلی گرم در لیتر به ترتیب 98/40درصد، 99/20 درصد و 98/40درصد به دست آمد. مطالعة حاضر به خوبی نشان داد که نانوذره شیمیایی، سبز و یون فلزی روی را می توان با استفاده از سیستم تصفیة تلهذرهگیر از محیط آبی حذف نمود.https://jne.ut.ac.ir/article_102034_6e362f7e3a76bbf70b436061e0e57b5f.pdfانتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Pressنشریه محیط زیست طبیعی2008-776477420250219Potential assessment of geotourism capacities and economic development of Khalkhal city based on quantitative methodsپتانسیلسنجی ظرفیتهای ژئوتوریستی و توسعة اقتصادی شهرستان خلخال براساس روشهای کمی6216349993710.22059/jne.2024.384832.2723FAعبدالرحیمهاشمی دیزجگروه اقتصاد، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.بهروزنظافت تکلهگروه اقتصاد، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.فاطمه ساداترحیمیگروه اقتصاد، دانشکدة علوم اجتماعی، دانشگاه محقق اردبیلی، اردبیل، ایران.Journal Article20241112Today, the tourism industry is considered the main pillar of development. This industry is one of the most up-to-date services in the world in terms of income generation and national economy advancement. The aim of the present study is to assess the potential of geotourism capacities and economic development of Khalkhal County based on quantitative methods. The method of this research is descriptive, analytical and applied, and dynamic models, Violet and Kobalikwa were used to evaluate the studied area. According to the studies conducted, the results obtained from the dynamic evaluation model of the Khalkhal geotourism area have the highest value in the category of diversity in geomorphological forms with a score of 3.53 and the lowest value in the category of rarity at the national level with a score of 1.53. Also, this area has a high value in the integrity index and a score of 0.66 from the visitors' point of view, and has a low value in the scientific knowledge index with a score of 0.27. According to experts, Khalkhal region has the highest score in the section of natural elements and cultural heritage with a value of 4.46 and the lowest score in the section of interpretive value with a value of 1.74. Also, this region has the highest value in the sub-index of visibility evaluation with a value of 0.72 and the lowest score in the item of interpretive value with a value of 0.19. Based on the results obtained from the evaluation method of the Khalkhal National Park, it obtained a score of 0.33 because this region received a travel score in some of the evaluated items, which indicates that this region has not been developed and progressed appropriately in terms of geotourism. To evaluate the geomorphosite of Ardabil province, the value of each of the sub-criteria has been calculated for the studied region using the Kubalikva model, and Khalkhal region has obtained the lowest score in terms of scientific value, economic value, and added value, with a score of one. Also, this region has obtained a score of 0.75 for educational value and 1.5 for conservation value, and has obtained the lowest value in the set with a score of 25.5. Therefore, it is suggested that in future studies to economize the tourism industry, attention should be paid to improving tourism infrastructure, intellectual welfare, and economic welfare in the region, because when these facilities are provided in the region, a suitable model can be designed to economize tourism capacities.امروزه از صنعت گردشگری بهعنوان رکن اصلی توسعه یاد میشود. این صنعت از نظر درآمدزایی و پیشبرد اقتصاد ملی جزء بروزترین خدمات در جهان است. هدف پژوهش حاضر پتانسیلسنجی ظرفیتهای ژئوتوریستی و توسعة اقتصادی شهرستان خلخال براساس روشهای کمی است. روش این تحقیق از نوع توصیفی تحلیلی و کابردی میباشد و از مدلهای دینامیکی، فیولت و کوبالیکوا جهت ارزیابی منطقة مورد مطالعه استفاده شده است. با توجه مطالعات انجام شده نتایج بهدست آمده از مدل ارزیابی دینامیکی منطقة ژئوتوریستی خلخال از نظر کارشناسان در گویة تنوع در اشکال ژئومورفولوژیکی با امتیاز 3/53 دارای بیشترین ارزش و در گویة نادر بودن در سطح ملی با امتیاز 1/53 دارای کمترین ارزش است. همچنین این منطقه از نظر بازدیدکنندگان در شاخص تمامیت امکانات رفاهی امتیاز 0/66 را کسب نموده و ارزش بالایی دارد و در شاخص دانش علمی با امتیاز 0/27 ارزش پایینی دارد. منطقة خلخال با توجه به نظر کارشناسان در بخش وجود عناصر طبیعی و میراث فرهنگی با مقدار 46/4 دارای بالاترین امتیاز و در بخش ارزش تفسیری با مقدار 1/74 دارای پایینترین امتیاز است. همچنین این منطقه از نظر بازدیدکنندگان در زیرشاخص ارزیابی قابلیت دید با مقدار 0/72 بالاترین ارزش را دارد و در گویة ارزش تفسیری با مقدار 19/0 دارای کمترین امتیاز است. براساس نتایج بهدست آمده از روش ارزیابی پارک ملی منطقة خلخال امتیاز 0/33 را کسب نمود زیرا این منطقه در برخی از گویههای مورد ارزیابی امتیاز سفر دریافت کرده و این موضوع نشاندهندة آن است که این منطقه از لحاظ ژئوتوریستی بهطور مناسب توسعه و پیشرفت نکرده است. برای ارزیابی ژئومورفوسایت استان اردبیل با استفاده از مدل کوبالیکوا ارزش هریک از زیر معیارها برای منطقة مورد مطالعه محاسبه شده است که منطقه خلخال با کسب امتیاز یک از لحاظ ارزش علمی، ارزش اقتصادی و ارزش افزوده کمترین امتیاز را بهخود اختصاص داده است. همچنین این منطقه امتیاز 0/75 ارزش آموزشی و 1/5 ارزش حفاظتی کسب نموده و در مجموعه با کسب امتیاز 5/25 کمترین ارزش را کسب نموده است. بنابراین پیشنهاد میگردد در مطالعات آتی برای اقتصادی نمودن صنعت توریسم به بهبود زیرساختهای گردشگری، رفاه فکری، رفاه اقتصادی در منطقه توجه شود زیرا زمانی که این امکانات در منطقه فراهم شود میتوان الگوی مناسبی جهت اقتصادی نمودن ظرفیتهای گردشگری طراحی نمود.https://jne.ut.ac.ir/article_99937_11905975f89834caac725dc8d727a2ca.pdfانتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Pressنشریه محیط زیست طبیعی2008-776477420250219Effectiveness of improvement operations on vegetation and capacity of Eastern Alborz rangelands from the perspective of conservation and sustainable exploitation (Case study: Dasti Tavaz-Iran)اثربخشی عملیات اصلاحی بر پوشش گیاهی و ظرفیت مراتع البرز شرقی با دیدگاه بهرهبرداری حفاظتی و پایدار (مطالعة حوزة دستی تواز-ایران)63565210137710.22059/jne.2025.386804.2742FAسمیهناصریبخش تحقیقات جنگل و مرتع، مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی استان سمنان، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، سمنان، ایران.Journal Article20241225Remedial operations have been carried out for years in human societies to preserve water and soil and protect ecosystems in order to optimize the living conditions of watershed residents. Being aware of the success and effectiveness of these projects over time can justify their implementation and maintenance scientifically. This study examines the effectiveness of mechanical (Earth dams, Stone-mortar dams, Gabions) and biological operations (Pit-Seeding, Seed Spreading, fruitful planting and foraging) on the vegetation cover of rangelands in Dasti Tawaz, Mayamey, Iran. Measurements were carried out 15 years after the operation in 7 rangeland types in a random-systematic manner. Vegetation types were determined using the physiognomic-floristic method. The percentage of vegetation cover, production, condition, trend of vegetation types and grazing capacity (with a sustainable exploitation perspective) in the basin were calculated and compared with before the measures. In order to separate the effect of rainfall from management, rainfall 15 years before and after the operation was compared with a t-test, and this difference was not significant. The intermediate condition of rangelands, the progressive trend of plant types and the improvement of the production situation in this area have shown the effectiveness of the implemented operations. Production in the basin increased from 901997.6 to 1349135.9 kg and grazing capacity in 90 days increased from 5895.2 to 7495.19 animal units. Also, the number of plant types in the area has increased from 5 types to 7 types, of which <em>Artemisia sieberi</em> is dominant in 5 types.<strong> </strong>Regarding mechanical operations, it should be noted that the effectiveness of any operation is not limited to the boundaries between vegetation types or sub-basins. These operations are sometimes carried out at the boundary between two vegetation types, which, depending on the nature of the project, can also affect the type without remedial operations.<strong> </strong>Although biological operations are the most sustainable and cost-effective and can be implemented on a large scale, mechanical operations are also necessary in conditions of progressive erosion and provide an appropriate opportunity for vegetation establishment and erosion control.عملیات اصلاحی سالهاست که به منظور نگهداشت آب، خاک و حفاظت از اکوسیستم ها در راستای بهینه سازی زندگی آبخیزنشینان اجرا می شود. آگاهی از میزان موفقیت و اثرگذاری این پروژه ها در طی زمان می تواند اجرا و نگهداری از آنها را توجیه نماید.<strong> </strong>این مطالعه، اثربخشی عملیات مکانیکی (بندهای خاکی، بندهای سنگی-ملاتی و گابیون) و زیستی (کپه کاری، بذرپاشی، نهالکاری مثمر و علوفه کاری) در حوزة دستی تواز، میامی، ایران را بر پوشش گیاهی و ظرفیت مراتع بررسی می نماید. اندازهگیریها 15 سال بعد از اجرای عملیات در 7 تیپ مرتعی بهصورت تصادفی-سیستماتیک انجام گرفت. تیپ های گیاهی با استفاده از روش فیزیونومی-فلورستیک تعیین شد. درصد پوشش، تولید، وضعیت، گرایش تیپهای گیاهی و ظرفیت چرا (با دیدگاه بهره برداری پایدار) در کل حوزه محاسبه و با قبل از اقدامات مقایسه شد. بهمنظور تفکیک اثر بارندگی از مدیریت، بارندگی 15 سال قبل و بعد از عملیات با آزمون t مقایسه شد که این اختلاف معنی دار نبود. وضعیت متوسط مراتع، گرایش پیشروندة تیپ های گیاهی و بهبود وضعیت تولید نشاندهندة اثربخشی عملیات اجرا شده بود. تولید در کل حوزه از 901917/6به 1349135/9کیلوگرم و ظرفیت چرا در 90 روز از 5889/2واحد دامی به 7495/19 واحد دامی رسید. همچنین تیپ های گیاهی پس از عملیات از 5 تیپ به 7 تیپ گیاهی رسیده بود و گونة درمنه دشتی در 5 تیپ غالب بود. در خصوص عملیات مکانیکی باید گفت که اثرگذاری هر عملیات محدود به مرزهای بین تیپهای گیاهی یا زیرحوزه ها نیست. این عملیات بعضاً در مرز بین دو تیپ گیاهی اجرا شده که با توجه به ماهیت پروژه قادرند بر تیپی که فاقد عملیات هم هست، اثرگذار باشند. اگرچه عملیات پایدار و مقرون به صرفه عملیات زیستی است که در سطح وسیع قابلیت اجرا دارد، اما عملیات مکانیکی نیز در شرایط فرسایش پیش رونده، ضروری بوده و فرصت مناسب برای استقرار پوشش گیاهی و کنترل فرسایش را فراهم می آورد.https://jne.ut.ac.ir/article_101377_1f972aa81be6d20d9cc93d9f15c4a92a.pdfانتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Pressنشریه محیط زیست طبیعی2008-776477420250219Evaluating the effects of the rural development and progress plan on promoting social capitalارزیابی اثرات طرح آبادانی و پیشرفت منظومههای روستایی در ارتقای سرمایة اجتماعی6536669984310.22059/jne.2024.384253.2718FAسید امیرحسینگرکانیگروه معماری و شهرسازی، دانشکدة شهرسازی، دانشگاه آزاد تهران مرکز، تهران، ایران.مهدیقربانیگروه احیای مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج، ایران.حمیدپاداش زیوهگروه کارآفرینی سازمانی، دانشکده کارآفرینی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.مجیدرحیمیموسسة کسب و کار اجتماعی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.Journal Article20241027Social capital is recognized as one of the key factors in the sustainable development of rural communities. Additionally, participatory governance, considered an effective approach to sustainable development, requires examining and identifying factors influencing it, particularly the social capital of the local community. In this context, the present study investigates the impact of implementing the Rural Development and Improvement Plan, executed by the Housing Foundation in collaboration with the Natural Disasters Research Institute, on social capital among owners of microcredit fund accounts in Bakharz County. The research method involved extracting trust and participation relationships before and after implementing the plan through a network analysis questionnaire among microcredit fund account holders in eight villages of Bakharz County. The results indicated a significant increase in the macro-level indicators of trust and participation after the plan's implementation; specifically, the trust network density index increased from 35.4% to 59.4%, and the participation network density increased from 31.6% to 61.7%. Furthermore, the average geodesic distance in the trust network decreased from 1.71 to 1.41, and in the participation network from 1.86 to 1.29. Additionally, the decrease in input degree centrality in both networks indicated a better distribution of power and influence among actors. The increase in reciprocity and transitivity of relationships in both networks also facilitated interactions among individuals. Overall, these results demonstrate an increase in social capital in the studied rural areas and confirm improvements in participatory governance as well.سرمایة اجتماعی بهعنوان یکی از عوامل کلیدی در توسعة پایدار جوامع روستایی شناخته میشود. همچنین حکمرانی مشارکتی که بهعنوان یک رویکرد مؤثر در توسعة پایدار شناخته میشود، نیازمند بررسی و شناسایی عوامل مؤثر بر آن بهخصوص سرمایة اجتماعی جامعة محلی است. در این راستا، پژوهش حاضر به بررسی تأثیر اجرای طرح آبادانی و پیشرفت منظومههای روستایی، که توسط بنیاد مسکن انقلاب اسلامی و با همکاری پژوهشکدة سوانح طبیعی اجرا شده است، بر سرمایة اجتماعی در میان صاحبان حساب صندوقهای اعتباری خرد روستایی در شهرستان باخرز پرداخته است. روش پژوهش شامل استخراج روابط اعتماد و مشارکت در قبل و بعد از اجرای طرح از طریق پرسشنامة تحلیل شبکه بین صاحبان حساب صندوقهای اعتباری خرد 8 روستای شهرستان باخرز بوده است. نتایج تحقیق نشان داد در بعد از اجرای طرح، افزایش قابل توجهی در شاخصهای سطح کلان شبکة اعتماد و مشارکت رخ داده است؛ بهطوریکه شاخص تراکم شبکة اعتماد از 35/4% به 59/4% و تراکم شبکة مشارکت از 31/6% به 61/7% افزایش یافته است. همچنین، میانگین فاصلة ژئودزیک در شبکة اعتماد از 1/71 به 1/41 و در شبکة مشارکت از 1/86 به 1/29 کاهش یافته است. بهعلاوه، کاهش شاخص تمرکز درجة ورودی در هر دو شبکه، توزیع بهتر قدرت و نفوذ را در بین کنشگران نشان داد. افزایش شاخص دوسویگی و انتقالپذیری روابط نیز در هر دو شبکه، به تسهیل روابط بین افراد کمک نموده است. بهطور کلی، این نتایج نشاندهندة افزایش سرمایة اجتماعی در مناطق روستایی مورد مطالعه بوده، همچنین بهبود حکمرانی مشارکتی را نیز تأیید میکند.https://jne.ut.ac.ir/article_99843_cb98fb591758d31c233d9ac5ceb5697c.pdfانتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Pressنشریه محیط زیست طبیعی2008-776477420250219Investigating the impact of globalization on sustainable resource management with an emphasis on environmental assumption:
a quantile panel approachبررسی اثرات جهانیشدن بر مدیریت منابع پایدار با تأکید بر فرضیة محیطزیستی کوزنتس: رویکرد پنل کوانتایل66768510023310.22059/jne.2025.385214.2726FAافسانهمافی اصلگروه علوم اقتصادی، دانشکدة اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.حسنخداویسیگروه علوم اقتصادی، دانشکدة اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.یوسفمحمدزادهگروه علوم اقتصادی، دانشکدة اقتصاد و مدیریت، دانشگاه ارومیه، ارومیه، ایران.Journal Article20241111This study examines the impact of globalization on sustainable resource management across different quantiles for selected countries during the period 2000–2020 using the quantile regression approach. The findings reveal that globalization has a positive and significant effect on domestic resource consumption in the first three quantiles. From the fourth to the ninth quantile, however, this effect turns negative. Additionally, from the second quantile onward, the impact of economic growth on domestic material consumption aligns with the Environmental Kuznets Curve hypothesis. The urbanization growth variable shows a negative effect on domestic resource consumption from the second to the seventh quantile but turns positive in the last two quantiles. Moreover, the results indicate that total factor productivity positively and significantly affects domestic resource consumption across all quantiles, though this effect diminishes in the higher quantiles, suggesting a rebound effect in resource consumption. Finally, the findings demonstrate that the value-added of the industrial sector consistently increases domestic resource consumption across all quantiles, thereby worsening sustainable resource management. مطالعة حاضر با استفاده از روش رگرسیون کوانتایل، به بررسی تأثیر جهانیشدن بر مدیریت منابع پایدار در دهکهای مختلف برای کشورهای منتخب و در دورة زمانی 2000 تا 2020 پرداخته است. نتایج نشان میدهد که تأثیر جهانی شدن بر مصرف داخلی منابع در سه دهک اول مثبت و معنیدار است. سپس از دهک چهارم تا نهم اثر این متغیر منفی شده است. همچنین، از دهک دوم به بعد اثر رشد اقتصادی بر مصرف مواد داخلی تأییدکنندة فرضیة محیط زیستیکوزنتس است. متغیر رشد شهرنشینی هم از دهک دوم تا هفتم اثر منفی و در دو دهک آخر اثر مثبت بر مصرف داخلی منابع دارد. علاوه براین نتایج بیانگر آن است که بهرهوری کل عوامل در تمام دهکها تأثیر مثبت و معنیداری بر مصرف داخلی منابع دارد، که این اثر در دهکهای آخر کاهش یافته است و این نتیجه بیانگر اثر بازگشتی در مصرف داخلی منابع است. در نهایت نتایج نشان میدهد متغیر ارزش افزودة صنعت در طول دهکها موجب افزایش مصرف داخلی منابع و بدتر شدن مدیریت منابع پایدار میشود.https://jne.ut.ac.ir/article_100233_e0eb88a115f60c55b756018f623c0633.pdfانتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Pressنشریه محیط زیست طبیعی2008-776477420250219Factors affecting the use of environmentally friendly and safe behaviors among farmers in Bavi Countyعوامل مؤثر بر بکارگیری رفتارهای دوستدارانه و ایمن در محیط زیست میان کشاورزان شهرستان باوی68769910213910.22059/jne.2025.391170.2775FAمسلمسواریگروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکدة مهندسی زراعی و عمران روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران.0000-0002-2176-2851سجادشحیط زیادهگروه ترویج و آموزش کشاورزی، دانشکدة مهندسی زراعی و عمران روستایی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان، ملاثانی، ایران.Journal Article20250301The rapid growth of the global population has led to increased demand for food, necessitating the expansion of agricultural production. However, this expansion has resulted in adverse effects on soil and essential natural resources. Despite extensive scientific evidence demonstrating the socio-ecological benefits of environmentally friendly agricultural techniques, their implementation remains a major challenge for policymakers. Consequently, farmers continue to engage in practices that contribute to environmental degradation. This study aims to identify the factors influencing the adoption of environmentally sustainable and safe agricultural practices. The research focuses on farmers in Bavi County, Khuzestan Province. Using the Krejcie and Morgan table, the sample size was determined to be 390 participants, selected through a multi-stage sampling method with proportional allocation. Data was collected using a structured questionnaire, whose face and content validity were confirmed by faculty members of the Agricultural Extension and Education Department at Khuzestan University of Agricultural Sciences and Natural Resources. Reliability was established through Cronbach’s alpha, while convergent validity was verified using the extracted mean variance index and model reliability through the composite reliability index. The findings indicate that attitude, perceived benefits, and perceived ease significantly influence farmers’ willingness to adopt environmentally sustainable behaviors. Moreover, the technology acceptance framework demonstrated high effectiveness, explaining 56.3% of farmers’ attitudes and 53.1% of their willingness to adopt sustainable practices. Overall, this study contributes to closing theoretical gaps while providing actionable insights for policymakers. By enhancing farmers’ awareness, simplifying access to sustainable solutions, and reinforcing incentives, stakeholders can work towards reducing environmental degradation and fostering more responsible agricultural practices.رشد روزافزون جمعیت درسال های اخیر، موجب نیاز بیشتر بشر به مواد غذایی گردیده که همین امر منجر به گسترش تولیدات کشاورزی و تأثیرات سوء برخاک و منابع پایه شده است. با این حال اجرای تکنیک ها و استراتژی های دوستدارانه در شیوه های کشاورزی، علی رغم شواهد علمی فراوان از مزایای اجتماعی–اکولوژیک همچنان یک چالش اصلی برای سیاستگذاران است و کشاورزان همچنان به تخریب محیط زیست می پردازند. بنابراین، هدف اصلی این پژوهش بررسی عوامل مؤثر بر بکارگیری رفتارهای دوستدارانه و ایمن در محیطزیست است. جامعة آماری این تحقیق شامل تمام کشاورزان شهرستان باوی (استان خوزستان) بود. حجم نمونه با استفاده از جدول کرجسی و مورگان به تعداد 390 نفر برآورد شد که با روش نمونه گیری چندمرحله ای با انتساب متناسب برای مطالعه انتخاب شدند. ابزار جمع آوری داده ها پرسشنامه ای بود که روایی صوری و محتوایی آن براساس نظر اعضای هیأت علمی گروه ترویج و آموزش کشاورزی در دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی خوزستان و پایایی آن از طریق آلفای کرونباخ تأیید شد. همچنین، از شاخص میانگین واریانس استخراج شده برای تعیین روایی همگرا و شاخص پایایی ترکیبی برای تعیین پایایی مدل استفاده شد. نتایج نشان داد که متغیرهای نگرش، مزایای درک شده و سهولت درک شده اثر مثبت و معنی داری بر تمایل کشاورزان نسبت به بکارگیری رفتارهای دوستدارانه و ایمن در محیط زیست دارند. همچنین نتایج نشان داد که چارچوب پذیرش فناوری در این تحقیق از کارآیی بالایی برخوردار است زیرا توانست 56/3و 53/1 درصد از نگرش و تمایل کشاورزان را در این زمینه تبیین کند. بهطور کلی نتایج این پژوهش ضمن کاهش خلاء موجود در ادبیات نظری تحقیق، قادر است که بینش های جدیدی را برای سیاستگذاران این حوزه در راستای کاهش تخریب محیط زیست فراهم کند.https://jne.ut.ac.ir/article_102139_f4edd691e7ee3d280b16cd82d583b161.pdfانتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Pressنشریه محیط زیست طبیعی2008-776477420250219Investigating the relationship between spatial patterns of landscape elements and tourists' preferences in the Chehel-Chay forest area of Minudasht, Golestan Province, Iranبررسی رابطة الگوی فضایی عناصر سیمای سرزمین و ترجیحات گردشگران در منطقة جنگلی چهلچای مینودشت، استان گلستان70171610091110.22059/jne.2025.387563.2741FAفاطمهشاه بیکیگروه محیط زیست، دانشکدة جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری،سبزوار، ایران.زهراقلیچی پورگروه محیط زیست، دانشکدة جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری،سبزوار، ایران.هادیسلطانی فردگروه محیط زیست، دانشکدة جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری،سبزوار، ایران.حامدادبگروه سنجش از دور، دانشکدة جغرافیا و علوم محیطی، دانشگاه حکیم سبزواری دانشگاه حکیم سبزواری،سبزوار، ایران.Journal Article20241230The spatial pattern of landscape elements significantly influences tourists' experiences and preferences. The distribution, diversity, and arrangement of features such as natural covers, land use types, access routes, and visual landscapes directly affect the attractiveness of tourist destinations. Tourists, depending on individual preferences, are attracted to environments with distinct spatial characteristics, such as pristine natural landscapes, historical-cultural regions, or well-structured and diverse urban settings. Understanding the relationship between landscape spatial patterns and tourist preferences can enhance tourism planning, improve the quality of tourist experiences, and support the sustainable development of tourism destinations. This study investigates the relationship between landscape patterns and tourist spatial preferences in Chehelchay Minudasht Forest Park, Golestan Province. A combination of subjective (6 criteria) and objective (6 criteria) metrics was identified and prioritized to evaluate tourist preferences. Six landscape metrics were selected to assess spatial patterns, and their relationships were analyzed using rank logistic regression. Results revealed that morphological characteristics of landscape elements (MSI) inversely correlate with density, diversity, complexity, continuity, and form. Metrics such as Edge Density (ED) and Mean Patch Fractal Dimension (MPFD) showed significant relationships with these concepts. . The criteria of distance and depth of view were the only ones to show a significant negative relationship with the metric of Class Area (CA), indicating that with the increase in spatial extent of a landscape element, the visual depth and perspective as perceived by users decreases. The findings suggest that tourist preferences are oriented towards areas featuring natural forms, extensive spatial continuity in vegetation cover and landform, and the presence of water bodies. In contrast, regions with high edge density (ED) and above-average shape complexity (MSI) exhibited the lowest levels of tourist presence. This indicates that tourists tend to avoid locations with excessive visual complexity, which typically reflect a high degree of fragmentation and anthropogenic alteration of landscape structure. الگوی فضایی عناصر سیمای سرزمین نقش مهمی در شکلگیری تجربة گردشگران و ترجیحات آنان ایفا میکند. نحوة توزیع، تنوع و چیدمان این عناصر، از جمله پوششهای طبیعی، کاربریهای اراضی، مسیرهای ارتباطی و محورهای بصری، تأثیر مستقیمی بر جذابیت یک مقصد گردشگری دارد. گردشگران بسته به ترجیحات فردی خود، به محیطهایی با ویژگیهای فضایی خاص، مانند مناظر طبیعی بکر، مناطق فرهنگی تاریخی یا فضاهای شهری منظم و متنوع، تمایل نشان میدهند. درک رابطة میان الگوی فضایی سیمای سرزمین و ترجیحات گردشگران میتواند به بهبود برنامهریزی گردشگری، ارتقای کیفیت تجربة گردشگران و توسعة پایدار مقاصد گردشگری کمک کند. مطالعة حاضر به ارزیابی الگوی فضایی عناصر سیمای سرزمین و تأثیر آن بر ترجیحات مکانی گردشگران در منطقة جنگلی چهل چای مینودشت واقع در استان گلستان می پردازد. برای انجام این پژوهش نخست مجموعهای از معیارهای ذهنی (6 معیار) و عینی (6 معیار) شناسایی و الویت بندی شدند. برای ارزیابی الگوهای سیمای سرزمین از 6 سنجة سیمای سرزمین که بیشترین نزدیکی را با معیارهای عینی-ذهنی داشتند، استفاده شد. رابطة بین متغیرها توسط رگرسیون لجستیک رتبه ای مورد تجزیهوتحلیل قرار گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که ویژگیهای شکلی عناصر سیمای سرزمین (MSI) رابطة معکوس و معنیداری با مفاهیمی نظیر تراکم، تنوع، پیچیدگی، پیوستگی و فرم و شکل دارد. همچنین سنجههایی نظیر تراکم لبهها (ED) و ابعاد فراکتالی عناصر (MPFD) رابطة معنیداری با این مفاهیم دارند. معیار فاصله و عمق چشمانداز تنها معیاری است که با سنجة وسعت و مساحت (CA) رابطة معکوس و معنیداری دارد که نشان میدهد با افزایش وسعت یک عنصر در ساختار سیمای سرزمین، دید و عمق چشمانداز از نظر کاربران کاهش مییابد. براساس یافتهها، تمایل گردشگران به حضور در مکانهای با فرم و شکل طبیعی، گسترده با پیوستگی بالا در پوشش گیاهی، شکل زمین و حضور آب مورد تأیید قرار گرفت بهطوری که محدودههای با تراکم لبة بالا (ED) و تنوع شکلی (MSI) بیش از حد متوسط کمترین میزان حضور گردشگران را نشان میدهد. این امر بیانگر آن است که گردشگران از مکانهایی با پیچیدگی بصری زیاد که به نوعی بیانگر بهمریختگی و تغییرات انسانی زیاد است و خردشدگی عناصر سازندة سیمای سرزمین را بههمراه دارد، اجتناب میکنند. نتایج این پژوهش میتواند در مدیریت و برنامهریزی منابع تفرجی با هدف گردشگری مورد استفاده قرار گیرد و به کاهش اثرات مخرب آن کمک نماید.https://jne.ut.ac.ir/article_100911_1c9c84f6d14e36754e403c91183f6611.pdfانتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Pressنشریه محیط زیست طبیعی2008-776477420250219Application of the DPSIR conceptual model in the analysis of the environmental situation and vulnerability assessment in Karkheh National park and protected areaکاربرد مدل مفهومی DPSIR در تحلیل وضعیت محیطزیستی و ارزیابی آسیبپذیری پارک ملی و منطقة حفاظتشده کرخه71773010087010.22059/jne.2025.388957.2755FAمهدیبیگدلیگروه محیط زیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.سولمازدشتیگروه محیطزیست، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران.Journal Article20250117Protection of Karkheh protected areas and national park, it not only ensures the survival of the unique plant and animal species of the region, but also helps to maintain the ecological balance and its valuable natural resources. However, this area has suffered serious damage due to human activities. Therefore, it is necessary to identify environmental threats and provide solutions to improve the current situation. This research has evaluated the vulnerability of Karkheh national park and protected area using DPSIR model. At the first, threats were identified with the DPSIR (driving force, pressure, situation, impact and response) model. Then, the region's values (ecological, economic and social) were scored and weighted in the evaluation matrix. Finally, strategies were proposed as possible responses to each of the components of the DPSIR model. Six main driving forces were identified, including population development, tourism development, road development, overgrazing, development of settlements and rural areas on the edge of the park, and lack of coherent management. The results showed that threats have the greatest impact on ecological values, including the reduction of biodiversity and the loss of animal and plant species. Also, illegal hunting and fires cause serious damage to the region. In the end, comprehensive management strategies were presented to deal with these threats and protect the ecosystem in order to improve the environmental situation and biodiversity.حفاظت از مناطق حفاظت شده و پارک ملی کرخه، نه تنها تضمین بقای گونههای گیاهی و جانوری منحصر بهفرد منطقه است، بلکه به حفظ تعادل اکولوژیک و منابع طبیعی ارزشمند آن نیز کمک میکند. با این حال، این منطقه بهعلت فعالیتهای انسانی آسیبهای جدی دیده است. بنابراین، شناسایی تهدیدات محیطزیستی و ارائة راهکارهایی برای بهبود وضعیت موجود ضروری است. این پژوهش به ارزیابی آسیبپذیری پارک ملی و منطقة حفاظتشده کرخه با استفاده از مدل DPSIR پرداخته است. در ابتدا با مدل DPSIR (نیروی محرکه، فشار، وضعیت، اثر و پاسخ) و تهدیدها شناسایی شدند. سپس، ارزشهای منطقه (اکولوژی، اقتصادی و اجتماعی) در ماتریس ارزیابی نمرهگذاری و وزندهی شدند. در نهایت، راهبردهایی بهعنوان پاسخهای ممکن به هر یک از مؤلفههای مدل DPSIR پیشنهاد شد. شش نیروی محرکة اصلی شامل توسعة جمعیت، توسعة گردشگری، توسعة راهها، چرای بیرویه، توسعة سکونتگاهها و مناطق روستایی حاشیة پارک و عدم مدیریت منسجم شناسایی شدند. نتایج نشان داد که تهدیدات بیشترین تأثیر را بر ارزشهای اکولوژیک دارند، از جمله کاهش تنوع زیستی و از بین رفتن گونههای جانوری و گیاهی شکار غیرمجاز و آتشسوزی آسیبهای جدی به منطقه وارد میکنند. در پایان، راهبردهای مدیریتی جامع برای مقابله با این تهدیدات و حفاظت از اکوسیستم ارائه شد تا وضعیت محیطزیستی و تنوع زیستی بهبود یابد. https://jne.ut.ac.ir/article_100870_42d418b4cfecc6cae806e4877ce59041.pdfانتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Pressنشریه محیط زیست طبیعی2008-776477420250219Evaluating the role of geomorphic characteristics in landslide vulnerability and sensitivity (Case study: Kakasharaf Drainage Basin, Lorestan Province)ارزیابی نقش ویژگی های ژئومورفیک مؤثر بر آسیبپذیری و حساسیت اراضی به زمین لغزش با استفاده از روش های یادگیری ماشین (مطالعة حوزة آبخیز کاکاشرف استان لرستان)7317479953110.22059/jne.2024.376982.2675FAرضافتحی گنجیگروه آبخیزداری، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران. تهران، کرج، ایران.0009-0006-6843-0762علی اکبرنظری سامانیگروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج. ایران.ساداتفیض نیاگروه احیا مناطق خشک و کوهستانی، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه تهران، کرج. ایران.عبدارضانوریزدانادارة مهندسی و مطالعات ادارة کل منابع طبیعی و آبخیزداری لرستان، لرستان، ایران.Journal Article20240621Landslides, as a natural hazard and geomorphic disturbance, have numerous direct and indirect impacts on human communities, the natural environment, and landscape transformation, and can lead to significant human and financial losses.Therefore, identifying the factors influencing vulnerability to this hazard is essential for effective management. The aim of this study is to identify the factors affecting land susceptibility to landslides and to prepare a susceptibility map by integrating machine learning methods and statistical modeling. In this research, the Random Forest algorithm was used to determine the weight and importance of influencing factors including slope, aspect, topographic position index, topographic wetness index, Plan curvature, lithology, distance from faults, distance from stream, distance from roads, and land use. Subsequently, Artificial Neural Networks (ANN) and Maximum Entropy (MaxEnt) models were applied to model and predict landslide-prone areas. To evaluate model performance, validation was conducted in an adjacent area to the Kakashraf watershed, and relevant evaluation indices were calculated. The results indicated that distance from faults and slope were the most significant factors influencing landslide susceptibility. According to the Area Under the Curve (AUC), the ANN model (0.92) had higher predictive accuracy than the MaxEnt model (0.801). The most vulnerable areas were found within 200 meters of stream, near fault lines, and with slopes between 20% and 40%. Therefore, land use management in such areas should be prioritized. These findings can contribute to improved land planning, natural resource protection, and effective landslide risk management.زمینلغزشها بهعنوان یک مخاطره و اختلال زمینی، اثرات مستقیم و غیر مستقیمی زیادی بر شرایط جوامع انسانی، محیط طبیعی و تغییر سیمای سرزمین دارند و میتوانند موجب خسارتهای جانی و مالی گستردهای شود. بنابراین تعیین عوامل مؤثر بر آسیبپذیری به آن برای مدیریت این مخاطره ضروری است. هدف این پژوهش، شناخت عوامل مؤثر بر حساسیت اراضی به زمینلغزش و تهیة نقشة حساسیت به زمینلغزش با پایۀ تلفیق روش های یادگیری ماشین و مدلسازی آماری است. در این بررسی با استفاده از الگوریتم جنگل تصادفی، از بین عوامل مؤثر (شیب، جهت شیب، موقعیت توپوگرافی، رطوبت توپوگرافی، انحنای سطحی، سنگ شناسی، فاصله از گسل، فاصله ازآبراهه، فاصله از جاده و کاربری اراضی) وزن و درجۀ اهمیت مشخص شد. سپس با تکنیک های شبکة عصبی مصنوعی و MaxEnt برای مدلسازی و پیشبینی مناطق مستعد زمینلغزش استفاده شد. برای ارزیابی دقت مدل ها، با انجام اعتبارسنجی در محدودۀ مجاور حوزة آبخیز کاکاشرف، شاخصهای ارزیابی محاسبه شد. نتایج نشان داد که عوامل فاصله از گسل و شیب، بهترتیب بیشترین اهمیت را در حساسیت اراضی به زمینلغزش دارند. بر پایة شاخص سطح زیر منحنی (AUC) مدل شبکة عصبی 0/92 نسبت به مدل MaxEnt با مقدار 0/801 دقت بیشتری در پیشبینی مناطق مستعد به زمینلغزش را نشان داد. بیشترین آسیبپذیری متعلق به اراضی مجاور آبراهه فاصلة کمتر از 200 متر با خطوط گسلش و شیب 40-20% است؛ بنابراین مدیریت و پوشش کاربری اراضی در این اراضی از اولویت بیشتری برخوردار است. این نتایج میتواند در بهبود مدیریت و برنامهریزی اراضی در مناطق مستعد زمینلغزش، حفاظت از منابعطبیعی و مدیریت ریسک مؤثر باشد.https://jne.ut.ac.ir/article_99531_33ee83884447fdf08bb0e989f34aaae4.pdf