انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 76 4 2024 02 20 Evaluation of soil quality index (SQI) in different land use of Malayer province using minimum data set (MDS) method ارزیابی شاخص کیفیت خاک (SQI) در کاربری‌های مختلف شهرستان ملایر با استفاده از روش مجموعه حداقل داده (MDS) 579 592 89011 10.22059/jne.2022.334297.2339 FA فاطمه شاهپوری گروه علوم و مهندسی محیط‌ زیست، دانشکدة محیط‌‌ زیست و منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران. 0009-0008-0546-8370 نسرین حسن زاده گروه علوم و مهندسی محیط‌ زیست، دانشکدة محیط‌‌ زیست و منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران. عیسی سلگی گروه علوم و مهندسی محیط‌ زیست، دانشکدة محیط‌‌ زیست و منابع طبیعی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران. محبوبه ضرابی گروه علوم و مهندسی خاک، دانشکدة کشاورزی، دانشگاه ملایر، ملایر، ایران. Journal Article 2021 11 21 Considering the role and importance of soil quality assessment in economic success and environmental sustainability, this study was conducted to evaluate the soil quality index (SQI) in different land use of Malayer province. For this purpose, 36 samples from 6 the land use were collected and 11 physical and chemical properties of soil were measured. The Soil quality index was determined based on criteria. Using the principal component analysis (PCA) method among 11 physical and chemical parameters of soil, two parameters of CaCO₃ and K with a total variance justification of 63.08% as the most important parameters to evaluate the soil quality index were introduced using the Minimum Data Set (MDS) method. Finally, soil quality in different land uses was determined and compared. The results showed that the park and green spaces land use has the highest soil quality index in Malayer province, but irrigated farming and industrial land uses had the lowest soil quality, which requires management and increasing soil quality in these two land uses in order to prevent excessive soil degradation and erosion.  Considering that maintaining and increasing soil quality is one of the criteria for the sustainability of different ecosystems, the need to monitor this parameter in different land use and prone to damage in Malayer province is suggested. با توجه به نقش و اهمیت ارزیابی کیفیت خاک در کشاورزی و پایداری محیط‌زیست، این مطالعه با هدف ارزیابی شاخص کیفیت خاک (SQI) در کاربری­های مختلف شهرستان ملایر صورت گرفت. بدین منظور، تعداد 36 نمونه از 6 کاربری جمع ­آوری و 11 ویژگی فیزیکی و شیمیایی خاک اندازه­ گیری شد. شاخص کیفیت خاک براساس معیارها تعیین شد. با استفاده از روش تحلیل مؤلفه­های اصلی (PCA)، از بین 11 پارامتر فیزیکی و شیمایی خاک دو پارامتر کربنات کلسیم و پتاسیم محلول با توجیه واریانس کل 63/08 درصد به‌عنوان مهم­ترین پارامتر­ها جهت ارزیابی شاخص کیفیت خاک با استفاده روش مجموعه حداقل داده (MDS) معرفی شدند. در نهایت کیفیت خاک در کاربری­ های مختلف تعیین و مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج به‌دست آمده نشان داد که کاربری­ پارک و فضای سبز بیشتر­ین شاخص کیفیت خاک را در شهرستان ملایر به‌خود اختصاص داده است اما کاربری­ های کشاورزی-آبی و صنعتی دارای کمتر­ین کیفیت خاک بودند که لازم است مدیریت و افزایش کیفیت خاک در این دو کاربری به‌منظور جلوگیری از تخریب و فرسایش بیش از حد خاک مد نظر قرار گیرد. با توجه به اینکه حفظ و افزایش کیفیت خاک یکی از معیارهای پایداری اکوسیستم ­های مختلف است، لزوم پایش کیفیت خاک در کاربری­ های مختلف و مستعد آسیب در شهرستان ملایر پیشنهاد می­ گردد. https://jne.ut.ac.ir/article_89011_4d0644bf2066a1e2ae551353528422fa.pdf