انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 79 3 2026 09 23 Comparative assessment of Integrated Coastal Zone Management in Iran and selected countries: identification and prioritization of evaluation criteria using the Delphi Method and Fuzzy Analytic Hierarchy process مقایسة تطبیقی مدیریت یکپارچة مناطق ساحلی ایران با کشورهای منتخب: تعیین و اولویت‌بندی معیارها با استفاده از روش دلفی و تحلیل سلسله‌مراتبی فازی 605 624 108551 10.22059/jne.2026.419569.2935 FA منا عزیزی جلیلیان کارشناس محیط‌زیست، شرکت مهندسین مشاور دریاپژوه سازه‌پردازی، تهران، ایران. سعید لطفی خواه کارشناس مهندسی و مدیریت سواحل، شرکت مهندسین مشاور سازه‌پردازی ایران، تهران، ایران. 0009-0006-8877-1388 حسین طرهانی کارشناس طرح مدیریت یکپارچه مناطق ساحلی، اداره کل مهندسی سواحل و بنادر، سازمان بنادر و دریانوردی، تهران، ایران. 0009-0003-7028-1979 علی پاک استاد گروه مهندسی ژئوتکنیک، دانشکده مهندسی عمران، دانشگاه صنعتی شریف 0000-0001-8139-2488 Journal Article 2026 07 29 Integrated Coastal Zone Management (ICZM) requires a systematic approach to evaluating and improving study and implementation processes due to institutional complexity, diverse stakeholders, and increasing development pressures. This study aimed to identify the strengths and challenges of ICZM in Iran and selected countries, establish comparative evaluation criteria, prioritize these criteria, and identify the major challenges facing Iran ICZM. The research is applied in purpose and adopts a mixed qualitative–quantitative methodology. In the first stage, authoritative sources on selected countries were reviewed to identify their strengths and challenges. Subsequently, through three rounds of the Delphi method with the participation of experts, seven comparative evaluation criteria were identified and validated. Their relative importance was then determined using the Fuzzy Analytic Hierarchy Process (FAHP), and Iran’s current status was evaluated based on expert judgments. The results indicated that the Implementation Approach received the highest priority with a weight of 0.252, followed by the Study Approach and Data and Information. In addition, the gap between studies and implementation, the lack of sustainable financial resources, and weak institutional coordination were identified as the major challenges facing ICZM in Iran. The findings further revealed that Iran benefits from a strong foundation of technical and scientific studies, qualified human resources, and valuable experience in preparing national and provincial ICZM plans. However, effective utilization of these capacities requires strengthening institutional and implementation mechanisms, securing sustainable financial resources, establishing a continuous monitoring system, and promoting the active participation of responsible organizations and stakeholders. The findings of this study can provide a basis for evaluating and improving ICZM plans and conducting comparative studies in other countries and coastal regions. مدیریت یکپارچة مناطق ساحلی به‌دلیل پیچیدگی ساختارهای نهادی، تنوع ذی‌نفعان و فشارهای ناشی از توسعه، نیازمند رویکردی نظام‌مند برای ارزیابی و بهبود فرآیندهای مطالعه و اجرا است. پژوهش حاضر با هدف شناسایی نقاط قوت و چالش‌های مدیریت یکپارچة مناطق ساحلی در ایران و کشورهای منتخب، تعیین معیارهای مقایسة تطبیقی، اولویت‌بندی آنها و شناسایی مهم‌ترین چالش‌های طرح مدیریت یکپارچة مناطق ساحلی ایران انجام شد. این پژوهش از نظر هدف، کاربردی و از نظر روش، تلفیقی از رویکردهای کیفی و کمی است. در مرحلة نخست، منابع معتبر کشورهای منتخب بررسی و نقاط قوت و چالش‌های آنها استخراج شد. سپس با اجرای سه مرحلة روش دلفی و مشارکت متخصصان، هفت معیار مقایسة تطبیقی تعیین و اعتبارسنجی شد. در ادامه، اهمیت نسبی معیارها با استفاده از تحلیل سلسله‌مراتبی فازی محاسبه و وضعیت ایران براساس نظر خبرگان ارزیابی شد. نتایج نشان داد رویکرد اجرایی با وزن 0/252 بالاترین اهمیت را دارد و پس از آن رویکرد مطالعاتی و داده‌ها و اطلاعات قرار می‌گیرند. همچنین، فاصلة میان مطالعات و اجرا، محدودیت منابع مالی پایدار و ضعف هماهنگی نهادی به‌عنوان مهم‌ترین چالش‌های طرح مدیریت یکپارچة مناطق ساحلی ایران شناسایی شدند. یافته‌ها نشان داد ایران از پشتوانة مطالعاتی، نیروی انسانی متخصص و تجربة تدوین برنامه‌های ملی و استانی برخوردار است، اما بهره‌گیری مؤثر از این ظرفیت‌ها مستلزم تقویت سازوکارهای نهادی و اجرایی، تأمین منابع مالی پایدار، استقرار نظام پایش مستمر و مشارکت فعال دستگاه‌های اجرایی و ذی‌نفعان است. نتایج پژوهش می‌تواند مبنایی برای ارزیابی و بهبود برنامه‌های مدیریت یکپارچة مناطق ساحلی و انجام مطالعات مقایسه‌ای در سایر کشورها و مناطق ساحلی باشد. https://jne.ut.ac.ir/article_108551_0552a1227accf591573fc8d555a07e77.pdf