انتشارات دانشگاه تهران- University of Tehran Press نشریه محیط زیست طبیعی 2008-7764 79 2 2026 08 21 Heavy Metal accumulation in soil and leaf samples of Eucalyptus and Pine species in the vicinity of a wood industry factory ارزیابی تجمع فلزات سنگین در نمونه‌های خاک و برگ گونه‌های اکالیپتوس و کاج در اطراف کارخانة صنایع چوب 341 353 107353 10.22059/jne.2026.409370.2881 FA مهدی رحمانی گروه بیابان‌زدایی، دانشکدة کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. مریم ملاشاهی گروه جنگلداری در مناطق خشک، دانشکدة کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. 0000-0002-4972-2800 علیرضا مشکی گروه جنگلداری در مناطق خشک، دانشکدة کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. 0000-0001-5515-7505 شیما نیکو گروه بیابان‌ز‌دایی، دانشکدة کویرشناسی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران. 0000-0002-0069-719X Journal Article 2026 01 12 The rapid growth of the human population, coupled with the increasing demand for industrial equipment and human needs, has led to problems such as the overexploitation of available resources, as well as land, water, and air pollution. This study investigated the uptake of various heavy metals in two tree species, Eucalyptus camaldulensis D. and Pinus eldarica M., within the vicinity of the Aryan Shimi industrial plant in Mazandaran Province. To assess the concentrations of heavy metals (Zn, Cu, Mn, Cd, Pb, Ni, and As) in the soil and tree leaves, three sampling points were established around the plant, along with one control site. A total of 36 soil samples and 18 leaf samples were collected. The results indicated that the concentration of certain heavy metals in the soil of the control site was higher than that in the soil beneath the afforested area. This difference was more pronounced for Cu (3.76 ppm), Mn (7.1 ppm), Pb (2.84 ppm), and Zn (3.84 ppm) in the control site compared to the afforested soil. Furthermore, a significant difference was observed between the metal concentrations in the leaves of the two studied species. The concentrations of Mn (98.63 ppm), Zn (39.35 ppm), and As (2.1 ppm) in Eucalyptus were considerably higher than those in Pinus, which were 20.75 ppm, 21.38 ppm, and 0.95 ppm, respectively. A comparison of the mean concentrations in the soil samples with those in the leaf samples indicates that the metal concentrations in the leaf samples were higher than those in the soil samples, which reflects the influence of emitted dust and the greater accumulation of pollutants in the studied tree. رشد سریع جمعیت و افزایش تقاضا برای تجهیزات صنعتی و نیز احتیاجات بشر، منجر به ایجاد مشکلاتی از قبیل بهره‌برداری بیش ‌از حد از منابع موجود و همچنین آلودگی زمین و آب‌وهوا شده است. در این تحقیق، جذب انواع فلزات سنگین در دو گونة اکالیپتوس (Eucalyptus camaldulensis D.) و کاج (Pinus eldarica M.) در محدودة کارخانة آرین‌شیمی واقع در استان مازندران مورد بررسی قرار گرفت. برای بررسی میزان فلزات سنگین (روی، مس، منگنز، کادمیوم، سرب، نیکل و آرسنیک) در خاک و برگ گونههای درختی، سه نقطه نمونه‌برداری در اطراف کارخانه و یک منطقة شاهد در نظر گرفته شد. در مجموع 36 نمونه خاک و 18 نمونه برگ برداشت گردید. نتایج نشان داد که غلظت برخی فلزات سنگین در خاک منطقة شاهد بیشتر از خاک زیر منطقة جنگلکاری شده بود. این تفاوت در مورد غلظت‌های مشاهده شدة مس (ppm3/76)، منگنز(ppm7/1)، سرب(ppm2/84) و روی (ppm3/84) در منطقة شاهد بیشتر از سایر فلزات نسبت به خاک منطقة جنگلکاری شده بود. همچنین تفاوت معنی‌داری بین غلظت فلزات در برگ‌های دو گونة مورد مطالعه مشاهده شد. غلظت فلزات منگنز (ppm98/63)، روی (ppm35/39) و آرسنیک (ppm1/2) در گونة اکالیپتوس به‌مراتب بالاتر از گونة کاج که به‌ترتیب برابر ppm20/75، ppm21/38 وppm 0/95 به‌دست آمد، بود. مقایسة میانگین غلظت نمونه‌های خاک با میانگین غلظت‌های برگ نشان می‌دهد که غلظت فلزات در نمونه‌های برگی نسبت به نمونه‌های خاک بیشتر بوده که خود نشان‌دهندة تأثیر گردوغبارهای ساطع شده و اثر تجمع بیشتر آلودگی‌ها در درختان مورد مطالعه است.