مدل CA مارکوف توان بالایی در ترسیم الگوهای مکانی و ارزیابی تغییرات کاربری و پوشش سرزمین دارد‬. در این مطالعه نقشه‌های کاربری سرزمین حوزه آبخیز گاماسیاب سال‌های 1987، ۲۰۰۲ و ۲۰۱۶ با استفاده از تصاویر ماهواره لندست و سنجنده های TM، ETM+ و OLI و به روش طبقه‌بندی حداکثر احتمال استخراج شد‬ توزیع مکانی و میزان انتقال کاربری‌های سرزمین با استفاده از تکنولوژی GIS محاسبه شد و پس از آن انتقال در میان انواع مختلف کاربری بررسی شد تا ماتریس انتقال به دست آید‬. از نتایج ماتریس سال‌های 1987 تا 2002 این‌گونه استنباط می‌شود که اراضی صخره‌ای و بایر، مراتع و ساخت و ساز شهری ثبات و پایداری بیشتری داشتند و در مقابل پویایی و تغییر تحول بیشتر در کاربری آب‌های سطحی و پس از آن کشاورزی بیشتر به چشم می‌خورد‬. بر اساس مدل موفق سال 2016 که با استفاده از نقشه 1987 و 2002 به دست آمد، نقشه کاربری 2030 پیش‌بینی شد‬. مجموعه تصاویر مطلوبیت موردنیاز برای این مطالعه با استفاده از رگرسیون لجستیک تهیه شدند و نتایج آن جهت پیش‌بینی روند تغییرات آتی در مدل CA-Markov استفاده شد‬. توافق بالا بین شبیه‌سازی و مشاهدات نشان داد که مجموعه تصاویر مطلوبیت به‌دست‌آمده از رگرسیون لجستیک دقت بالایی دارد. همچنین ثابت کرد که عوامل انتخاب‌شده می‌توانند به طور معنی‌داری فرآیندهای تأثیرگذار بر تغییر کاربری زمین را نشان دهند. متغیرهای فاصله از انواع کاربری موجود انتظار می‌رفت بیشتر تأثیر را نسبت به سایر عوامل داشته است‬. فاصله از جاده و پس از آن رودخانه ضریب تأثیر بالایی در توسعه و ساخت‌وساز شهری نشان می‌دهد‬. نتایج نشان می‌دهد بیشترین تغییر در کاربری‌های مراتع تبدیل آن‌ها به کشاورزی بوده و پس از آن نیز به اراضی بایر تبدیل شده‌اند‬. طبقه کاربری اراضی بایر نیز بیشتر به کاربری کشاورزی تبدیل شده‌اند ‬.

هدف پژوهش حاضر ارزیابی کمی و کیفی آموزش‏های اداره منابع طبیعی و تأثیر ابزارهای مختلف آموزشی بر نگرش محیط زیستی روستاییان بود. محدوده این پژوهش چهار روستای جنگل نشین چم‏پلک، خانه‌سرخ، سماق و شوراب واقع در شهرستان دوره چگنی و جامعه آماری تحقیق روستاییان ساکن در چهار روستای نامبرده بود (2306N=). حجم نمونه با استفاده از فرمول کوکران 208 نفر تعیین شد. داده‏ها از طریق پرسشنامه گردآوری شدند که روایی و پایایی آن به ترتیب، به روش اعتبار محتوایی و ضریب آلفای کرونباخ (813/0) مورد تأیید قرار گرفت. تجزیه و تحلیل داده‏ها با نرم‏افزار SPSS انجام شد. طبق نتایج، روستاییان بالاترین نمرات ارزیابی از کیفیت آموزش‏های ارائه شده را به ترتیب به مؤلفه‏های افزایش آگاهی از اهمیت جنگل‏ها و مراتع (33/4)، تغییر در رویه‏ی افراد در برخورد با منابع طبیعی (16/4)، تأثیر در دیدگاه افراد نسبت به حفاظت از منابع طبیعی (13/4)، اختصاص دادند. 90 درصد از افراد معتقد بودند که شرکت در این دوره‌ها باعث افزایش آگاهی از اهمیت جنگل ها و مراتع شده و به باور 85 درصد افراد نیز، این دوره‌ها باعث تغییر رفتار آنها در برخورد با منابع طبیعی شده است. نتایج مقایسه میانگین نشان داد که استفاده از ابزار آموزشی به استثنای مشاهده فیلم به صورت معنی‏داری باعث بهبود نگرش محیط زیستی افراد می‌شود. نتایج مطالعه بیانگر این است که شرکت در دوره‌های آموزشی و استفاده از ابزار مناسب می‌تواند باعث بهبود دیدگاه مردم نسبت به منابع طبیعی و تمایل آنها به حفاظت شود.

جزیره حرارتی شهر یکی از بارزترین پیامدهای گسترش شهرنشینی و توسعه کلان‌شهرها است. اثرات ناشی از شکل‌گیری جزیره‌های حرارتی می‌تواند نقشی اساسی و مهم در کیفیت هوا و به تبع آن سلامت عمومی ایفا می‌نماید. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش پوشش عناصر سطح زمین در تغییرات اقلیمی دما در کلان‌شهر تهران صورت پذیرفته است. در این مطالعه، اطلاعات مورد نیاز از باندهای‌های 10 و 11 سنجنده‌های OLI و TIRS ماهواره لندست 8 در دو دوره تابستان و زمستان سال 2017 مورد بررسی قرار گرفته است. برای بررسی وضعیت جزیره حرارتی، از طبقات تک باند برای بررسی توزیع دمای سطح زمین در محدوده تهران و تعیین اثرات محلی جزیره حرارتی در سطح این شهر استفاده شد. در ادامه همبستگی دمای سطح زمین با شاخص پوشش گیاهی تفاضل نرمال شده، شاخص ساخت و ساز، شاخص زمین بایر و شاخص آببرای تعیین اثرات زمین سبز، لخت، آبی و مسکونی بر روی جزیره حرارتی به دست آمد. نتایج نشان داد که اثر جزیره حرارت شهری بیشتر در مناطق شمالی این شهر قرار داشته که ناشی از وجود شهرک صنعتی و توپوگرافی کوهستانی است. همچنین بین دمای سطح زمین و شاخص پوشش گیاهی تهران ارتباط وجود دارد به‌نحوی‌که با کاهش پوشش گیاهی میزان دمای سطح این شهر، افزایش یافته است. در نهایت با توجه به یافته‌های پژوهش پیشنهاد‌های کاربردی ارائه شده است.

مقدمه: کاربرد وسیع تولوئن در صنایع شیمیایی باعث شده که مطالعات مختلفی در خصوص کنترل و کاهش بخارات تولوئن از هوا صورت گیرد. هدف ازاین مطالعه ، بررسی امکان حذف تولوئن هوا با استفاده از جاذب نانو کربن فعال به عنوان جایگزینی مناسب برای کربن فعال تجاری می باشد. ابتدا جاذب نانو کربن فعال با سایز مشخص سنتز شده و برای حذف تولوئن از هوا، در دو سیستم استاتیک و دینامیک مورد بررسی و ارزیابی قرار گرفت. از میکروسکوپ الکترونی برای شناسایی مورفولوژی سطح جاذب ها و از دستگاه گاز کروماتوگرافی با آشکارساز یونیزاسیون شعله برای تعیین غلظت اولیه و نهایی تولوئن در هوا استفاده گردید. برای بهینه نمودن میزان جذب تولوئن توسط نانو کربن فعال، تاثیر عواملی همچون دما، رطوبت، غلظت تولوئن، مقدار جاذب و زمان تماس بررسی شد. میزان ظرفیت جذب نانو کربن فعال و کربن فعال تجاری برای حذف تولوئن هوا در دمای محیطی به ترتیب 6/207 و 2/185میلی گرم بر گرم و راندمان جذب آنها به ترتیب 4/98 و 2/44 درصد در سیستم دینامیک بدست آمد. ظرفیت جذب جاذب در رطوبت ثابت، با افزایش مدت زمان تماس و دما به ترتیب افزایش وکاهش می یابد. بر اساس نتایج جذب تولوئن هوا ، نانو کربن فعال سنتز شده دارای سطح بیشتری نسبت به کربن فعال بوده و در شرایط بهینه ظرفیت و راندمان جذب بیشتری دارد. همچنین با توجه به مقدار مصرفی و تکرار پذیری جاذب، استفاده این روش از نظر اقتصادی مقرون به صرفه می باشد

استفاده از آبهای سطحی در سال‌های اخیر به منظور تامین نیازهای متنوع انسان نظیر شرب، کشاورزی و صنعت باعث شده است کارکرد و سلامت این اکوسیستم به خطر بیافتد. برداشت آب از رودخانه تا حدی می‌تواند برای اکوسیستم رودخانه بی ضرر باشد اما، برای بهره‌برداری صحیح از رودخانه‌ها و جلوگیری از برداشت مازاد، باید حد تامین نیازهای محیط زیستی رودخانه تعیین شود. به منظور تعیین مقدار حقابه زیست‌محیطی روش‌های مختلف هیدرولیکی، هیدرولوژیکی و روش‌های جامع وجود دارند. در این تحقیق نیاز زیست محیطی رودخانه دوآب صمصامی (واقع در کوهرنگ، چهارمحال و بختیاری) از روش هیدرولوژیکی تنانت و دو روش هیدرولیکی شیب منحنی و حداکثر انحنا محاسبه شد. نتایج به دست آمده نشان داد جریان پیشنهادی از روش تنانت در نیمه کم آب سال نمی‌تواند پاسخگوی نیاز رودخانه باشد، همچنین روش حداکثر انحنا برآورد بهتری نسبت به روش شیب منحنی دارد. در این تحقیق مقدار دبی 94/0 متر مکعب بر ثانیه برای ماه های تیر تا دی و مقدار 82/3 متر مکعب بر ثانیه برای ماه های بهمن تا خرداد به عنوان حداقل نیاز زیست محیطی رودخانه دوآب صمصمامی پیشنهاد شده است.

این مطالعه با هدف ارزیابی و پهنه‌بندی تراز آلودگی صوتی مناطق 9 و 11 شهرداری مشهد (بزرگراه وکیل‌آباد) با استفاده از تکنیک‌های آماری و نرم‌افزار GIS صورت گرفته است. به این منظور داده‌های صوتی مورد نیاز از 25 ایستگاه پرترافیک منتخب در سطح منطقه مورد مطالعه در 4 فصل بهار، تابستان، پائیز و زمستان در سال‌های 139۵-139۶به مدت 6 ماه و در هرماه به مدت 1 روز کاری و در بازه زمانی 7:30 الی20:30 توسط دستگاه صداسنج مدل TES-1358 برداشت شده است. اطلاعات ترافیکی و شاخص‌های صوتی اندازه‌گیری شده توسط نرم‌افزارهایMSTAT-C ، SPSS و Excelمورد تجزیه‌وتحلیل آماری قرار گرفته و سپس داده‌ها وارد نرم‌افزار GIS شده و لایه‌های اطلاعاتی جهت ارائه میزان آلودگی در منطقه و تعیین پراکنش آلودگی صوتی منطقه حاصل شد. مقایسه نتایج و یافته‌ها در سطح معنی‌داری 5 درصد نشان داد که بیشترین میزان تراز‌های معادل صوتی(Leq) به ترتیب مربوط به ایستگاه20، ماه مهر و نوبت صبح و کاربری تجاری- مسکونی به میزان 63/85، 72/80،10/78 و 46/81 دسی‌بل می‌باشند. نقشه‌های پهنه‌بندی شده سایت مطالعاتی نشان می دهد که شدت آلودگی صوتی در قسمت‌های مرکزی منطقه مذکور بیشتر از سایر نقاط آن بوده که می‌تواند تحلیل درستی از نحوه توزیع صدا در ناحیه موردنظر ارائه دهد. از آنجا که میانگین تراز صدای به‌دست‌آمده در بازه روز بالاتر از حدود استاندارد ایران بود، لذا می‌بایست اقدامات جدی در جهت کنترل صدا و پیشگیری از عوارض ناشی از آن انجام شود.

در این مطالعه با استفاده از رهیافت خود رگرسیو با وقفه‌های گسترده غیر خطی (NARDL) رابطه همجمعی نامتقارن غیر خطی میان آزادسازی تجاری و انتشار گازهای گلخانه‌ای در ایران مورد بررسی قرار گرفت. همچنین از میزان انتشار گاز متان بعنوان شاخص انتشار گاز های گلخانه ای استفاده شد. برای این منظور داده‌های سالانه دوره 1982 الی 2013 بکار گرفته شد. نتایج آزمون کرانه نشان داد که رابطه همجمعی میان متغیرهای مورد استفاده در مدل شامل انتشار سرانه گاز متان، آزادسازی تجاری، مصرف سرانه انرژی و تولید ناخالص داخلی سرانه وجود دارد. بعلاوه، بررسی ها نشان دادکه رابطه میان انتشار گاز متان و آزادسازی تجاری در بلند مدت نامتقارن است، اما در کوتاه مدت این رابطه متقارن می‌باشد. برآوردهای بلند مدت نشان داد که شوک های مثبت و منفی ناشی از آزادسازی تجاری به ترتیب منجر به 22/0 و 09/ درصد افزایش انتشار گاز متان در ایران می‌شود. نتایج مطالعه نشان داد که در کوتاه و بلند مدت رابطه N-شکل میان تولید ناخالص داخلی سرانه و انتشار گاز متان وجود دارد. همچنین مصرف سرانه انرژی اثر مثبت و معنی داری بر انتشار گاز متان دارد و یک درصد افزایش در مصرف سرانه انرژی منجر به 75/0 درصد افزایش در انتشار گاز متان می شود.

جایگاه صنعت گردشگری در توسعه همه‌جانبه ازجمله توسعه اقتصادی برکسی پوشیده نیست. در این راستا استفاده از روش‌های آینده ‏پژوهی ابزار مناسبی جهت پیش‌بینی آینده گردشگری و بنابراین جهت‌گیری اقدامات مدیریتی در حال حاضر هستند. مطالعه حاضر با ‏هدف تعیین پیشران‌های توسعه در صنعت گردشگری به روش توصیفی- تحلیلی در منطقه سیستان انجام شد. به این منظور در ابتدا به ‏روش میدانی، مرور منابع ‏و طوفان فکری، 100 پیشران که وجودشان در منطقه مانع توسعه گردشگری است، شناسایی شد و در ادامه ‏پیشران‌ها در پنج حوزه مرتب و در صورت ‏لزوم، اصلاح و یا درهم ادغام شدند. پس‌ازآن به روش دلفی مهم‌ترین آنها انتخاب شد که شامل ‏‏55 پیشران در حوزه‌های زیرساختی- رفاهی، ‏سیاسی، نهادی، اجتماعی و طبیعی است. مجدداً این پیشران‌ها با استفاده از تحلیل ‏ساختاری جهت به دست آوردن پیشران‌هایی با ‏بیشترین تأثیرگذاری و کمترین تأثیرپذیری غربال شدند. وضعیت پراکندگی پیشران‌ها ‏در محورهای تأثیرپذیری و ‏تأثیرگذاری در هر دو روش مستقیم و غیرمستقیم تحلیل ساختاری نشان داد که سیستم از پایداری برخوردار ‏است. مهم‌ترین عوامل توسعه‌نیافتگی صنعت گردشگری ‏در سیستان، عوامل سیاسی و نهادی به ‏ترتیب با شش و چهار پیشران در روش ‏مستقیم و پنج و دو پیشران در روش غیرمستقیم به‌دست‌آمد و مهم‌ترین پیشران‌های اثرگذار، ‌برنامه‌ریزی ضعیف، فقدان برنامه‌ریزی ‏بلندمدت و فقدان مدیریت یکپارچه بوده که به ترتیب 16/6، 98/5 و 36/5 درصد از کل امتیازات را به خود اختصاص داده‌اند. پیشران ‏عدم ‏سرمایه‌گذاری در منطقه نیز به‌عنوان پیشران وابسته شاخص جهت نشان‌دادن وضعیت گردشگری در منطقه شناسایی شد. ‏

چکیده مشخصه‏ یابی زیستگاه گونه‏ ها سابقه طولانی در بوم‏ شناسی حفاظت دارد. علی ‏رغم حساسیت بالای دوزیستان به تغییرات محیطی، وابستگی‏ های زیستگاهی بسیاری از گونه‏ های آن ناشناخته است. سمندر لرستان یکی از گونه ‏های نادر و بومی ایران است که در چشمه‏ های کوه‏ های زاگرس زادآوری دارد. با این وجود، مدیران حفاظت در مورد زیستگاه و بوم‏ شناسی این گونه با خلاء اطلاعاتی روبرو هستند. در مطالعه حاضر با بررسی و مقایسه ویژگی‏ های 20 بدنه آبی حضور سمندر لرستان با 20 سایت عدم حضور، به شناسایی عوامل کلیدی مؤثر بر اشغال سایت زادآوری توسط این گونه پرداختیم. به این منظور، در فصل زادآوری گونه (فروردین تا تیر ماه)، 13 متغیر زیستگاهی در آبگیرهای حضور/عدم حضور اندازه‏ گیری و ثبت گردید. برای شناسایی مهم‏ترین عوامل در تمایز سایت‏ های اشغال‏ شده از اشغال‏ نشده، از تحلیل مؤلفه‏ های اصلی استفاده شد. سپس، داده‏ ها با استفاده از مدل رگرسیون لجستیک بر مبنای نرخ درستنمایی تاوانیده برای محاسبه پارامترهای مدل، تحلیل شد. نوع بستر، سرعت جریان آب، درصد سطح سایه ‏انداز بر بدنه آبی و اکسیژن محلول بعنوان مهم‏ترین عوامل تعیین‏ کننده اشغال سایت‏ های زادآوری توسط سمندر لرستان تعیین شدند. در مقایسه، درستنمایی حضور سمندر لرستان در آب‏های آرام با سطح سایه‏ انداز بالا، محتوای اکسیژن بالا و بستر قلوه‏ سنگی بیشتر است. طبق نتایج حاصل از این مطالعه، تغییر ساختار زیستگاه این گونه به شدت می‏تواند بر ویژگی‏های فیزیکی و شیمیایی آن و در نهایت احتمال اشغال سایت توسط گونه تأثیر بگذارد. این اطلاعات علاوه بر افزایش آگاهی مدیران در برنامه ‏ریزی ‏های حفاظت، می‏تواند مبنایی برای طرح‏ ریزی مطالعات دقیق‏ تر در مورد بوم‎شناسی زیستگاه این گونه باشد.

کاربرد وسیع کودهای شیمیائی مشکلات متعدد و رو به گسترشی را برای محیط زیست ایجاد کرده که از آن جمله می‌توان به آلودگی محصولات کشاورزی و منابع آب و خاک اشاره نمود. خاک‌های آهکی بدلیل فراوانی کربنات کلسیم و pH بالا با مشکل اندک بودن حلالیت و دسترسی به عناصر غذایی مورد نیاز گیاه روبرو هستند که این امر موجب افزایش استفاده از کودهای شیمیائی و اثرات نامطلوب ناشی از آن بر محیط زیست میگردد. از اینرو روش‌هایی که بتوانند این نقیصه را اصلاح نموده و همزمان کاربرد کودهای شیمیائی پر مصرف را کاهش دهند ضرورت می-یابد. گرانول های گوگرد-بنتونیت بعنوان جایگزین کودهای شیمیائی پر مصرف دارای ارجحیت زیست محیطی هستند لیکن افزایش کارآمدی آنها تحقیقات بیشتر را طلب میکند. هدف این تحقیق ارزیابی عملکرد گرانولهای گوگرد-بنتونیت تیمار شده با آهن بعنوان یکی از عناصر مورد نیاز گیاه که فقر آن در ایران فراگیر است میباشد. بدین منظور گرانول‌های گوگرد-بنتونیت-آهن در مقایسه با گرانول‌های‌ گوگرد-بنتونیت بهمراه پودر آهن پخش شده در خاک بطریق شبیه‌سازی محیط واقعی در ستون‌های خاک تلقیح شده با Thiobacillus thioparus طی 19 دوره آبشویی دو هفته‌ای مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج نشان داد که کاربرد گرانول‌های‌ گوگرد-بنتونیت-آهن در خاک‌های آهکی نه تنها تاثیر قابل قبولی بر افزایش دسترسی به آهن دارد بلکه راندمان بهینه ای را نیز در افزایش حلالیت سولفات، نیترات و فسفات بدست می‌دهد.

unavailable